- dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
- arhivski fond:
- Nemački dokumenti sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington)
ukupno trenutno sadrži 84 kompletnih rolni sa ukupno 94175 listova dokumenata
- aktuelno:
- Pretraga kroz beleške uz nemačke dokumente sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington - notes search)
search string 1:
search string 2:
Vojnoistorijski institut je početkom šezdesetih godina dobio od National Archive nemačke zaplenjene dokumetne koji se odnose na Jugoslaviju u obliku mikrofilmova. To je dovelo do značajnog skoka u kvalitetu istoriografskog istraživanja u Jugoslaviji. Oko 2.000 dokumenata je prevedeno i objavljeno u ediciji Zbornika Vojnoistorijskog instituta (takođe dostupnih na sajtu, videti linkove dole). Međutim, radilo se o redakcijskom izboru, a rolne su bile samo ograničeno dostupne iz tehničkih razloga, pa se često postavljalo pitanje reprezentativnosti i pouzdanosti. S obzirom da je danas dostupna velika masa originalnih nemačkih dokumenata iz WW2 u digitalnom formatu, i to ne u obliku nekog redakcijskog izbora, nego svi redom, u obliku kompletnih rolni, i s obzirom da interesovanje postoji, pravljenje neke vrste javnih beleški o sadržaju pojavilo se kao logična i korisna ideja koja može olakšati navigaciju i ubrzati pretragu. Ovaj posao je tek u začetku - na sajtu je trenutno dostupno ukupno 84 kompletnih rolni dokumenata, sa ukupno 94175 listova dokumenata, a broj beleški uz dokumente je trenutno svega 993 (dakle oko 1%) - ali nadamo se značajnom porastu s vremenom.
Beleške radi više istoričara, pa ima dosta stilskih i sadržajnih nedoslednosti. Neka imena navedena su u s-h obliku, a neka u nemačkom originalu, pa je stoga dobra ideja izbegavati dijakritike, ili ponoviti traženu reč u obliku sa i bez dijakritika. Pretraga kroz beleške radi tako što unesete traženu reč (ili deo reči) u jedno polje, a u drugo unesete alternativni oblik pisanja tog pojma, ili neki drugi pojam, i pritisnete dugme "traži!". Pretraga je "case sensitive", odnosno, ako reč u belešci počinje velikim slovom, a Vi je ukucate malim slovima, ta beleška neće biti uvrštena u rezultat. U rezultate će biti uvrštene sve beleške u kojima se nalazi bilo koja od unetih reči. Niz rezultata sa slikama odgovarajućih dokumenata će biti prikazan u novom tabu odnosno prozoru.
Par saveta: S obzirom na aktuelnost, najtraženiji su dokumenti koji se odnose na DM-četnike. Trenutno takvih beleški ima 430. Ako Vas npr zanimaju izveštaji o gubicima, njih u dokumentima ima veoma mnogo, ali su u beleškama slabije zastupljeni. Pri tome treba imati u vidu da se ponekad pojavljuju sa rečju "mrtvih", "mrtav", "poginuli", i varijantama, a ima ih priličan broj koji su obeleženi sa "KIA" - profesionalna deformacija istoričara rata .
- tekuće informacije
- nove knjige
- hronologija NOR-a: na današnji dan dan: mesec:
hronološki podaci za:
- Draža Mihailović

- grad Zagreb
- grad Split
- grad Trst
- Divizija Brandenburg
- 373. legionarska divizija
- 2. diverzantski bataljon NOVH
- 3. diverzantski bataljon NOVH
- Diverzantski bataljon GŠ NOV i PO za Vojvodinu
- 15. slovenačka divizija
- 1. slovenačka udarna brigada Tone Tomšič
- 13. slovenačka udarna brigada Mirko Bračič
- 19. slovenačka udarna brigada Srečko Kosovel
- 11. slovenačka udarna brigada Miloš Zidanšek

1941:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 04-09-1941 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 04-09-1941 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1941-9-4 - Generalni sekretar KPJ Josip Broz Tito, u ime CK KPJ, uputio direktivu Centralnom komitetu KPH: ističe da list -Vjesnik- treba naročito da popularise bratstvo i jedinstvo naših naroda u borbi protiv okupatora; ukazuje na važnost stvaranja NOF-a odozdo, u masama, ne čekajući sporazume sa vodstvima građanskih partija; kritikuje preuranjeno formiranje brigada i nepravilno shvatanje strategije i taktike NOR-a; iznosi opšte koncepcije o partizanskom načinu ratovanja i o postepenosti u formiranju partizanskih jedinica; saopštava o stavovima CK KPJ prema greškama nekih rukovodećih ljudi u Hrvatskoj i obaveštava da će se u Stolicama održati savetovanje CK KPJ i GŠ NOP odreda Jugoslavije.
1941-9-4 - Generalni sekretar KPJ Josip Broz Tito obavestio Kominternu o sporazumu četnika i nemačkih okupacionih vlasti za borbu protiv partizana i o stvaranju kvislinških snaga Milana Nedića.
1941-9-4 - Nemački zapovednik oružane sile za Jugoistok naredio zapovedniku Srbije i Višoj komandi 65 da se protiv partizana preduzmu najoštrije mere, da se neuspesi u borbama moraju izbeći i da železnička pruga Beograd-Zagreb mora u svakom slučaju ostati sposobna za saobraćaj.
1941-9-4 - Generalni sekretar KPJ Josip Broz Tito telegramom obavestio Izvršni komitet Kominterne o greškama Metodija Šatorova Šarla i isključenju ovog iz Partije. Osim toga je tražio objašnjenje da li je po nalogu Kominterne partijska organizacija u Makedoniji pripojena BRP(k), kako su tvrdili Šatorov i BRP(k). [Odluku o ovom pitanju Kominterna je bila donela 30. avgusta, ali ju je CK KPJ primio kasnije, jer je upućena preko CK BRP(k).]
1941-9-4 - Oblasni vojni štab za Sarajevo izdao uputstvo za organizaciju seoskih NO odbora: seoski NO odbor sačinjavaju poverenici svih zaselaka jednog sela; kao organ NOP-a on ima zadatak da prikuplja hranu za NOP odrede.
1941-9-4 - U s. Brezicama održano savetovanje predstavnika partizanskih odreda ozrenskog sektora, kome je prisustvovalo oko 50 učesnika. Raspravljano je o ishrani vojske i stanovništva i o organizaciji jedinica, i potvrđen je Štab NOP odreda sektora Ozren.
1941-9-4 - Kod s. Stambulčića (na pruzi Sarajevo-Višegrad) Pračanska četa Romanijskog partizanskog bataljona srušila voz i zaplenila 40 pušaka i 7 sanduka municije.
1941-9-4 - Kod Novog Sela, između Šapca i Ušća, Posavski NOP odred zaustavio putnički brod -Kraljica Marija-, na kome je bilo oko 260 putnika i 36 Nedićevih podoficira. Veću količinu hrane podelio narodu a sanitetski materijal zaplenio.
1941-9-4 - Delovi 2. šumadijskog NOP odreda zauzeli Svilajnae, razoružali žandarmerijsku posadu, uništili arhive Sreskog načelstva, Finansijske uprave, Pošte i Opštine, kao i arhivu u s. Markovcu.
1941-9-4 - Delovi Požarevačkog NOP odreda napali i razoružali žand. st. u s. Klenju i spalili opštinske arhive u selima Melnici (kod Petrovca), Kuli i Boževcu (kod Požarevca).
1941-9-4 - U rejonu s. Melenaca (kod Novog Bečeja) Dragutinovački NOP odred ušao u sastav Kumanačko-melenačkog NOP odreda.
1941-9-4 - U s. Crvenoj Crkvi (kod Bele Crkve) jedinice domaćih Nemaca uhapsile oko 40 pripadnika i simpatizera NOP-a.
1941-9-4/5 - Između ž. st. Bogovine i Sumrakovca (kod Boljevca) delovi Boljevačkog NOP odreda porušili prugu.
1941-9-4/5 - Delovi Kosmajskog NOP odreda spalili opštinsku arhivu u s. M. Požarevcu (kod Mladenovca) i napali ž. st. Ripanj, Ralju i Đurince, demolirali železničke instalacije i porušili prugu.
1941-9-4/5 - Između s. Jovanovca i s. Milatovca (kod Kragujevca) delovi Kragujevačkog NOP odreda porušili železničku prugu.
1941-9-4/5 - Kod s. Dragocvet (između Svetozareva i Kragujevca) delovi Pomoravskog NOP odreda prekinuli tt veze.
1941-9-4/5 - Između s. Melenaca i s. Torde (kod Novog Bečeja) Kumanačko-melenački NOP odred posekao oko 50 tt stubova.
1941-9-4/5 - U Krupnju SNO odbor objavio dekret građanima: da se u svim selima izaberu NO odbori, formira Narodna straža, preuzme inventar i imovina Opštinske uprave, žand. stanice i Sreskog načelstva, obrazuje odbor radničke kontrole u fabrici antimona, formira opančarska radionica i dr.
1941-9-4/5 - Delovi Pomoravskog NOP odreda spalili opštinske arhive u selima Glogovcu, Beočiću i Krušaru (kod Svetozareva) i posekli tt linije između Ćuprije i Ravne Reke, a grupa boraca napala nemačku patrolu u Levačkoj ulici u Jagodini (sada: Svetozarevo) i nanela joj gubitke.
1941-9-4/5 - Na drumu Požarevac-Svilajnac delovi 2. šumadijskog NOP odreda iz zasede napali nemačke vojnike u dva kamiona i dva automobila i ubili 36 vojnika.
1941-9-4/5 - Delovi Užičkog NOP odreda spalili opštinske arhive u selima Strmovu, Gorobilju, Duškovcima, Karanu i demolirali ž. st. Jatare.
1941-9-4/5 - U rudnik Lece (kod Lebana) upala grupa boraca Kukavičkog NOP odreda i zaplenila 300 kg ekrazita i nekoliko stotina metara štapina.
1941-9-4/5 - U s. Adranima delovi Kraljevačkog NOP odreda demolirali ž. st. i spalili opštinsku arhivu.
1941-9-4/5 - U Vršcu, u sukobu sa gestapovcima, poginuo sekretar OK za južni Banat Slavko Munćan Saša, narodni heroj.
1941-9-4/5 - Valjevski NOP odred uputio proglas ženama Valjeva i okoline da pruže pomoć borcima na frontu.
1941-9-4/5 - Nemačka avijacija bombardovala Krupanj.

1942:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 04-09-1942 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 04-09-1942 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1942-9-4 - Po naređenju Štaba 4. operativne zone NOP odreda Hrvatske, od bataljona -Vojin Zirojević-, Duvanjskog bataljona i delova bataljona -Jozo Jurčević- formiran 3. NOP odred 4. operativne zone NOP odreda Hrvatske.
1942-9-4 - Delovi Primorske partizanske čete upali u kupalište u šibenskoj luci i ubili 4 italijanska vojnika a jednog zarobili.
1942-9-4 - U s. Rudniku (kod Titovog Velesa) 1. četa Veleškog NOP odreda -Pere Tošev- održala miting i streljala jednog špijuna.
1942-9-4 - Instruktor CK KPJ Dobrivoje Kadosavljević uputio Centralnom komitetu KPJ detaljan izveštaj o stanju u partijskoj organizaciji Makedonije, o razvoju NOB-a i o merama koje treba sprovesti da bi se ustanak proširio i jače razvijao.
1942-9-4 - U logoru blizu s. Trebelnog (kod Novog Mesta), po naređenju GŠ NOP odreda za Sloveniju, od jedinica iz Zapadnodolenjskog i Krškog NOP odreda, na svečan način formirana slovenačka NOU brigada -Matija Gubec-.
1942-9-4/5 - Kod Srem. Mitrovice ustaška policija na zverski način pobila oko 300 ljudi, žena i dece, poglavito srpske narodnosti (-Akcija Viktora Tomića-).

1943:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 04-09-1943 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 04-09-1943 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1943-9-4 - VŠ NOV i POJ naredio Štabu 2. bosanskog udarnog korpusa NOVJ da područje Jajce - Mrkonjić Grad očisti od četnika.
1943-9-4 - Na Kalniku, po naređenju GŠ NOV i PO za Hrvatsku, formirana NO brigada -Braća Radić- 2. operativne zone NOV i PO Hrvatske.
1943-9-4 - Gračac zauzeli delovi nemačke 114. lovačke divizije.
1943-9-4 - U Zadru italijanski fašisti opljačkali Arhiv i Biblioteku, te odneli u Italiju 157 sanduka dragocenog arhivskog materijala iz Zadra, Šibenika, Trogira i Korčule.
1943-9-4 - U s. Laćarku (kod Srem. Mitrovice) jedinice 3. vojvođanske NOU brigade napale i razoružale ustaško-domobransku posadu, zapalile opštinsku zgradu sa arhivom i poštu. Zaplenjeno je 30 pušaka sa 920 metaka, 8 radio-aparata i dosta druge spreme.
1943-9-4 - Na putu Aranđelovac-Topola zaseda 1. šumadijskog udarnog partizanskog bataljona ubila 1 nemačkog vojnika i 4 vojnika SDS i zarobila 1 nemačkog i 2 vojnika SDS.

1944:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 04-09-1944 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 04-09-1944 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1944-9-4 - Oružane snage Republike Finske prekinule borbu protiv jedinica Crvene armije.
1944-9-4 - VŠ NOV i POJ naredio Štabu 3. udarnog korpusa NOVJ: da se, u vezi s ranijim direktivama, 11. udarna divizija NOVJ i Mačvanski NOP odred prebace preko r. Drine u zapadnu Srbiju, na prostoriju pl. Cera, gde će ući u sastav 12. udarnog korpusa NOVJ; da ta divizija razbija četnike i nedićevce na toj prostoriji u cilju mobilizacije stanovništva; da ona na pravcu svoga dejstva, odmah po prelasku r. Drine, pristupi likvidaciji posada manjih garnizona, pa time olakša pokret jedinica NOVJ s juga.
1944-9-4 - Jedinice 11. udarne divizije NOVJ izvršile napad na delove nemačke 13. SS divizije -Handžar- u s. Srebreniku (kod Gračanice). Posle dvodnevne borbe uporište nije zauzeto zbog jakog otpora neprijatelja.
1944-9-4 - Saveznička avijacija bombardovala Bos. Novi i Dvor na Uni.
1944-9-4 - Na prostoriji s. Babljak s. Trebaljevo - s. Vranještica - pl. Ključ - Melaja (kod Kolašina) 9. crnogorska udarna brigada 3. udarne divizije NOVJ vodila borbu protiv oko 1200 četnika i nemačkih vojnika. Posle jednodnevne oštre borbe četnici su, uz pomoć nemačke jedinice iz s. Mateševa, ušli vi Kolašin. Brigada se, štiteći zbeg stanovništva, povukla na položaje Patkovica-Okolišta-Troglav. U toj borbi je poginulo 50 četnika a ranjen ih je veći broj. Brigada je imala 1 mrtvog i 4 ranjena borca.
1944-9-4 - U s. G. Križu i s. Hudovljanima jedinice 33. divizije NOVJ izvršile napad na ustaško-domobranske snage koje su 2. septembra došle iz Koprivnice i s. Novigrada Podravskog. Posle više juriša, jedinice 33. divizije su se povukle.
1944-9-4 - Između s. Budinščine i s. D. Konjšćine (na pruzi Zagreb-Varaždin) 2. brigada -Matija Gubec- 32. divizije NOVJ i delovi 3. diverzantskog bataljona 10. korpusa NOVJ porušili 6 km pruge.
1944-9-4 - Kod s. Čepelovca i s. Budrovca (blizu Bjelovara) ustaše iz s. Đurđevca napale Podravski NOP odred 10. korpusa, ali su posle kraće borbe odbačene.
1944-9-4 - U Pisarovini, na okružnoj konferenciji NOF-a za Pokuplje, u prisustvu delegata svih srezova tog okruga, izabran Okružni odbor NOF-a.
1944-9-4/5 - Osječka brigada 12. diviizje NOVJ napala domobransko uporište u s. Garčinu (kod Slav. Broda) i u petočasovnoj borbi uništila posadu u žand. st., zatim se povukla. Između s. Garčina i s. Vrpolja porušila je prugu na 38 mesta i srušila 3 mosta. Zarobila je 13 domobrana i 4 žandarma i zaplenila 2 puškomitraljeza i 20 pušaka.
1944-9-4/5 - Jedinice Žumberačke brigade 34. divizije NOVJ zauzele žand. st. u s. Draganićima (na pruzi Karlovac-Zagreb) i zarobile posadu.
1944-9-4 - Komandant bugarskog garnizona u Prilepu odgovorio na pismo Štaba 41. divizije NOVJ od prethodnog dana, podvlačeći da ne treba žuriti u pogledu prelaska njegovih jedinica na stranu NOVJ, nego sačekati razvoj događaja. Pregovori su produženi sve do 9. septembra, kada je Carevina Bugarska kapitulirala. Tada je komandant, sa 2. bataljonom 45. pešadijskog puka i 15. artiljerijskim pukom (bez jednog diviziona), prišao jedinicama NOVJ.
1944-9-4 - GŠ NOV i PO za Makedoniju naredio 9. makedonskoj NO brigadi: stupiti u kontakt s bugarskim jedinicama u rejonu Kavadaraca i privoleti ih da se bore protiv nemačkih okupatora ili, u protivnom, da se razoružaju; u tom kraju u potpunosti organizovati narodnu vlast i od bugarskih okupatorskih vlasti preuzeti arhivu.
1944-9-4 - U s. Podmočanima (blizu Resna), od oko 100 boraca izdvojenih iz sastava 7. makedonske NO brigade, formiran Bitoljski NOP odred.
1944-9-4 - Na položajima s. Jurna Vas - s. Podgrad - s. Vrh (kod Novog Mesta) 12. slovenačka (Štajerska) brigada 15. divizije NOVJ vodila borbe protiv nemačko-domobranskih snaga koje su iz Novog Mesta, u tri kolone, nadirale na njene položaje. Posle teških borbi, neprijatelj se sutradan, preko s. Št. Jerneja (sada: Šentjernej), povukao u Novo Mesto.
1944-9-4 - Jedinice 23. udarne divizije NOVJ ušle u Knjaževac, iz koga su se nemački vojnici povukli ka Zaječaru a bugarski vojnici ka Pirotu. U gradu je zarobljeno 150 četnika iz četničkog Knjaževačkog korpusa.
1944-9-4 - U s. Boljevcima (u južnom Sremu) 2. bataljon 6. vojvođanske NOU brigade, uz sadejstvo delova Posavskog NOP odreda izvršio napad na oko 450 četnika (koji su se 1. septembra prebacili iz Srbije), Posle petočasovne borbe četnici su pro terani iz sela, uz gubitke od 13 poginulih i 2 zarobljena. Zaplenjeno je: 6 pušaka, 7 ručnih bombi i 200 metaka. Bataljon je imao 3 poginula i 8 ranjenih boraca.
1944-9-4 - U s. Bijelim Brdima (kod Priboja) delovi 37. udarne divizije NOVJ vodili oštru borbu protiv četničke Crnogorske brigade. Neprijatelj je zauzeo selo.
1944-9-4 - Borci Novosadskog NOP odreda izvršili napad na ž. st. Rumenku (kod Novog Sada): naterali stražu u bekstvo, zaplenili nešto oružja i razorili stanične uređaje.
1944-9-4/5 - U s. Starcu (blizu Vranja) formirana 12. preševska NO brigada.
1944-9-4/5 - Jedna četa 4. bataljona 6. vojvođanske NOU brigade napala nemačku stražu kod slagališta ratne opreme u s. Crepaji (kod Pančeva), zaplenila 76 kola opreme i zapalila opštinu, poštu, železničku stanicu i 5 praznih magacina. Delovi 4. bataljona koji su bili na osiguranju, minirali su prugu i uništili 2 lokomotive i 15 vagona.
1944-9-4/5 - Između Rume i s. Kraljevaca jedan bataljon Posavskog NOP odreda i delovi 6. vojvođanske NOU brigade razrušili oko 600 metara pruge.
1944-9-4/5 - Delovi Jurišnog bataljona Sremske operativne zone razrušili 180 metara pruge između Srem. Karlovaca i s. Čortanovaca i 420 metara pruge između s. Beške i Inđije.
1944-9-4/5 - Između Šida i s. Tovarnika delovi Bosutskog NOP odreda razrušili 100 metara pruge.









- dokumenti

- originalna nemačka i saveznička dokumentacija
KRIEGSTAGEBUCH DES OBERKOMMANDOS DER WEHRMACHT
   BAND I.: 1940-1941.
  ► BAND II.: 1942.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND III.: 1943.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND IV.: 1944-1945.
     ERSTER HALBBAND

    nekoliko vodiča kroz nemačke zaplenjene dokumente (iz NARA publikacije T733)
- National Archives and Records Administration, US, German documents
    T78, Roll 414 (delovi) - Zbirka dokumenata Vrhovne komande armije (Oberkommando des Heeres) - prikazi armijskih snaga i gubitaka po armijskim grupama
    Himmler file - Drawer # 6 - Folder # 232 (Handschar Division) T175 roll 70
    T354, Roll 606 - Zbirka dokumenata II SS oklopnog korpusa jun-decembar 1943 (II. SS-Panzerkorps, Juni-Dezember 1943)
    T501, Roll 255 - Zbirka dokumenata okupacionih komandanata na Balkanu 1944.
 
- sh dokumenti i prevodi

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U SRBIJI
    KNJIGA 1 - BORBE U SRBIJI 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. TOM II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ
    KNJIGA 1 - BILTENI VRHOVNOG ŠTABA

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom III - dokumenti NOVJ - BORBE U CRNOJ GORI
    KNJIGA 1 - godina 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom IV - dokumenti NOVJ - BORBE U BOSNI I HERCEGOVINI
    KNJIGA 1 - maj-septembar 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VI - BORBE U SLOVENIJI
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VII - BORBE U MAKEDONIJI
    KNJIGA 1 - juli 1941-septembar 1943.

ZBORNIK NOR-a. tom VIII - DEJSTVA NA JADRANU
    KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.

ZBORNIK NOR-a. tom IX - DOKUMENTI ORGANIZACIJA KOMUNISTIČKE PARTIJE
    KNJIGA 1 - avgust 1941-avgust 1942.

ZBORNIK NOR-a. tom X - JUGOSLOVENSKO RATNO VAZDUHOPLOVSTVO U NARODNOOSLOBODILAČKOM RATU
    KNJIGA 1 - maj 1942-februar 1945.

ZBORNIK NOR-a. tom XI - OPERACIJE JUGOSLOVENSKE ARMIJE 1945.
    KNJIGA 1 - PRVA ARMIJA, 1. mart-15. maj 1945.




ZBORNIK NOR-a. tom XV, DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE
    knjiga 1 - DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE U NAPADU I OKUPACIJI JUGOSLAVIJE

ZLOČINI NA JUGOSLOVENSKIM PROSTORIMA U PRVOM I DRUGOM SVETSKOM RATU - ZBORNIK DOKUMENATA: tom I, ZLOČINI NDH
    knjiga 1: godina 1941.

NARODNOOSLOBODILAČKA BORBA U DALMACIJI 1941-1945. ZBORNIK DOKUMENATA
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 4: listopad-prosinac 1942.
    knjiga 6: travanj-lipanj 1943.
    knjiga 7: srpanj-kolovoz 1943.
    knjiga 8: rujan-listopad 1943.

SJEVEROZAPADNA HRVATSKA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI I SOCIJALISTIČKOJ REVOLUCIJI 1941-1945, GRAĐA
    knjiga 1: godina 1941.

HISTORIJSKI INSTITUT SLAVONIJE: GRAĐA ZA HISTORIJU NARODNOOSLOBODILAČKOG POKRETA U SLAVONIJI
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 2: siječanj-lipanj 1942.
    knjiga 3: srpanj-prosinac 1942.
    knjiga 9: 16 studeni-31. prosinac 1943.



ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOÐENJA BOSNE I HERCEGOVINE
    KNJIGA 1 - 1943. I 1944. GODINA

Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske: ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOĐENJA HRVATSKE –zbornik dokumenata
    1944 (od 10. svibnja do 31. prosinca)
BIBLIOTEKA

- knjige


Italija


Drugi svetski rat u Jugoslaviji

- posebno
    FOTOGALERIJA   -   nove slike  
    
    
    
    

- knjige savezničkih autora
- knjige nemačkih autora
- knjige domaćih autora
    Dušan Lukač: TREĆI RAJH I ZEMLJE JUGOISTOČNE EVROPE:
-o ustanku
-ndh
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
- o četnicima Draže Mihailovića
- jedinice NOV I POJ
-- brigade
    Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE
        
        
        
        
-- divizije i korpusi
    Lado Ambrožič-Novljan: PETNAJSTA DIVIZIJA
        

Žužemberška operacija
        

Wolkenbruch II
        

Boj za Žužemberk od 1. do 4. maja 1944
        

Sovražnikov vdor v Belo krajino od 13. do 15. novembra 1944
    Stanko Petelin: ENAINTRIDESETA DIVIZIJA
        

Nemška ofenziva *Traufe*
        

Rušenje proge Rakek-Postojna-Košana
        

Osvobajanje Bohinja in blejske kotline
        

Napad na Železnike
-- partizanski odredi
- bitke i ratne operacije
    EDICIJA ZA POBEDU I SLOBODU:
     knjiga 2: Beogradska operacija : učesnici govore : okrugli sto 18. okt. 1984
     knjiga 3: Kninska operacija : učesnici govore : okrugli sto 1. dec. 1984
     knjiga 5: Mostarska operacija : učesnici govore : okrugli sto 13. februar 1985.
- ratna zbivanja po oblastima
    PETROVAC U NOB – ZBORNIK SJEĆANJA:
    Dragoslav Dimitrijević - Beli: NARODNI HEROJ DARINKA RADOVIĆ
- antifašistička borba u gradovima
    ZAGREB 1941-1945. – ZBORNIK SJEĆANJA:
- vazduhoplovstvo
- mornarica
- različite službe
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
   VEZE U NOB-u 1941-1945. – RATNA SEĆANJA
    knjiga 1
    SANITETSKA SLUŽBA U NOR-U, zbornik radova
- zločini