- dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
- arhivski fond:
- Nemački dokumenti sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington)
ukupno trenutno sadrži 84 kompletnih rolni sa ukupno 94175 listova dokumenata
- aktuelno:
- Pretraga kroz beleške uz nemačke dokumente sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington - notes search)
search string 1:
search string 2:
Vojnoistorijski institut je početkom šezdesetih godina dobio od National Archive nemačke zaplenjene dokumetne koji se odnose na Jugoslaviju u obliku mikrofilmova. To je dovelo do značajnog skoka u kvalitetu istoriografskog istraživanja u Jugoslaviji. Oko 2.000 dokumenata je prevedeno i objavljeno u ediciji Zbornika Vojnoistorijskog instituta (takođe dostupnih na sajtu, videti linkove dole). Međutim, radilo se o redakcijskom izboru, a rolne su bile samo ograničeno dostupne iz tehničkih razloga, pa se često postavljalo pitanje reprezentativnosti i pouzdanosti. S obzirom da je danas dostupna velika masa originalnih nemačkih dokumenata iz WW2 u digitalnom formatu, i to ne u obliku nekog redakcijskog izbora, nego svi redom, u obliku kompletnih rolni, i s obzirom da interesovanje postoji, pravljenje neke vrste javnih beleški o sadržaju pojavilo se kao logična i korisna ideja koja može olakšati navigaciju i ubrzati pretragu. Ovaj posao je tek u začetku - na sajtu je trenutno dostupno ukupno 84 kompletnih rolni dokumenata, sa ukupno 94175 listova dokumenata, a broj beleški uz dokumente je trenutno svega 993 (dakle oko 1%) - ali nadamo se značajnom porastu s vremenom.
Beleške radi više istoričara, pa ima dosta stilskih i sadržajnih nedoslednosti. Neka imena navedena su u s-h obliku, a neka u nemačkom originalu, pa je stoga dobra ideja izbegavati dijakritike, ili ponoviti traženu reč u obliku sa i bez dijakritika. Pretraga kroz beleške radi tako što unesete traženu reč (ili deo reči) u jedno polje, a u drugo unesete alternativni oblik pisanja tog pojma, ili neki drugi pojam, i pritisnete dugme "traži!". Pretraga je "case sensitive", odnosno, ako reč u belešci počinje velikim slovom, a Vi je ukucate malim slovima, ta beleška neće biti uvrštena u rezultat. U rezultate će biti uvrštene sve beleške u kojima se nalazi bilo koja od unetih reči. Niz rezultata sa slikama odgovarajućih dokumenata će biti prikazan u novom tabu odnosno prozoru.
Par saveta: S obzirom na aktuelnost, najtraženiji su dokumenti koji se odnose na DM-četnike. Trenutno takvih beleški ima 430. Ako Vas npr zanimaju izveštaji o gubicima, njih u dokumentima ima veoma mnogo, ali su u beleškama slabije zastupljeni. Pri tome treba imati u vidu da se ponekad pojavljuju sa rečju "mrtvih", "mrtav", "poginuli", i varijantama, a ima ih priličan broj koji su obeleženi sa "KIA" - profesionalna deformacija istoričara rata .
- tekuće informacije
- nove knjige
- hronologija NOR-a: na današnji dan dan: mesec:
hronološki podaci za:
- Draža Mihailović

- grad Zagreb
- grad Split
- grad Trst
- Divizija Brandenburg
- 373. legionarska divizija
- 2. diverzantski bataljon NOVH
- 3. diverzantski bataljon NOVH
- Diverzantski bataljon GŠ NOV i PO za Vojvodinu
- 15. slovenačka divizija
- 1. slovenačka udarna brigada Tone Tomšič
- 13. slovenačka udarna brigada Mirko Bračič
- 19. slovenačka udarna brigada Srečko Kosovel
- 11. slovenačka udarna brigada Miloš Zidanšek

1941:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 23-09-1941 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 23-09-1941 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1941-9-23 - Delovi Semizovačkog partizanskog bataljona zauzeli s. Srednje i demolirali pilanu, ž. st. i Šumsku upravu.
1941-9-23 - Konjički bataljon Bosansko-hercegovačke brigade NOP odreda zauzeo žand. st. Bjelemići u s. Odžaku (kod Konjica).
1941-9-23 - U Prijedoru održana šira konferencija -uglednih- muslimana, na kojoj su -u ime 24.000 muslimana sreza- osuđeni ustaški pokolji srpskog naroda i naoružavanje ološa. Usvojenom rezolucijom [Te rezolucije, kojih je bilo nekoliko desetina iz svih bosansko-hercegovačkih gradova, pored toga što su delom donete na inicijativu partijskih organizacija i bile odraz previranja u razočaranim muslimanskim masama, bile su istovremeno i pokušaj muslimanske buržoazije da u tim masama zadrži svoj uticaj i da se ogradi od ustaških zločina solidarišući se sa njihovom osudom.] konferencija se ogradila od metoda koje su ustaše sprovodile, tražeći njihovu smenu itd.
1941-9-23 - Rasinski NOP odred sa Rasinskim četničkim odredom otpočeo trodnevni napad na delove 749. i 737. puka nemačke 717. pešadijske divizije u Kruševcu. Napad je obustavljen, jer je nemačkoj posadi stigao u pomoć Kosta Pećanac sa svojim četnicima. Nemački vojnici su imali oko 120 mrtvih vojnika i oficira i veći broj ranjenih.
1941-9-23 - Kod s. Šoludovca (blizu Paraćina) u borbi između delova Pomoravskog NOP odreda sa oko 180 nemačkih vojnika ubijeno 17 nemačkih vojnika, a zaplenjeno 6 kamiona, 3 putnička automobila i 8 bicikla. Naši gubici 1 mrtav i 1 ranjen.
1941-9-23 - U s. G. Dušniku (kod Niša) Nišavski (Svrljiški) NOP odred napao žandarme i finanse. Ovima su pristigli u pomoć nemački vojnici (u 5 kamiona). Odred se, posle borbe s njima, povukao na Suvu pl.
1941-9-23 - U s. Belom Brdu (na Kopaoniku) Kopaonički NOP odred razoružao žandarmerijsku posadu i onesposobio rudnik uglja.
1941-9-23 - General Berne naredio nemačkoj 342. pešadijskoj diviziji da pređe u Šabac i sve muškarce od 14 do 70 godina pohvata i prebaci u koncentracioni logor koji ta divizija treba da podigne severno od reke Save.
1941-9-23/24 - Na ž. stanicama Kusatku i Glibovcu (između Mladenovca i Smederevske Palanke) delovi Kosmajskog NOP odreda, rušenjem saobraćajnih postrojenja, prekinuli saobraćaj tri dana.

1942:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 23-09-1942 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 23-09-1942 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1942-9-23 - Na Paležu (na pl. Kozari), od delova 2. krajiškog NOP odreda, formirana 5. krajiška (kozarska) NOU brigada.
1942-9-23/24 - Delovi 4. bataljona 1. dalmatinske NOU brigade izvršili prepad na rudnik uglja u s. Košutama (kod Sinja), demolirali rudnička postrojenja (čime je rudnik potpuno onesposobljen za rad) i zaplenili veću količinu eksploziva.
1942-9-23 - U Ljubljani italijanske vlasti otkrile štampariju CK KP Slovenije i uništile je.
1942-9-23 - Kod Cerknice 2. bataljon 1. slovenačke NOU brigade -Tone Tomšič- vodio uspešnu borbu protiv nemačkih vojnika.
1942-9-23 - U s. Lapinju (kod Kočevja), na osnovu naredbe GŠ NOP odreda za Sloveniju od 16. septembra 1942, od 1. bataljona slovenačke NOU brigade -Matija Gubec- i 1. bataljona Belokranjskog NOP odreda formirana slovenačka NOU brigada -Ivan Cankar-.
1942-9-23 - U s. Krnješevcima (kod Stare Pazove) grupa boraca 3. bataljona 3. NOP odreda zapalila opštinsku arhivu i ubila 2 izdajnika.
1942-9-23 - Na pl. Venčacu otpočelo dvodnevno savetovanje vcjno-političkih rukovodilaca partizanskih jedinica iz Šumadije, na kome je razrađen plan predstojećih dejstava NOP odreda u Šumadiji.

1943:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 23-09-1943 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 23-09-1943 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1943-9-23 - Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito depešom naredio Štabu 2. udarnog korpusa NOVJ da pohita u Crnu Goru, napominjući mu da se najlepše postupa sa italijanskim vojnicima koji predaju oružje i stupe u NOVJ.
1943-9-23 - Član Politbiroa CK KPJ i delegat CK KPJ Ivan Milutinović uputio sekretaru PK KPJ za Crnu Goru i Boku uputstvo o merama za mobilizaciju ljudstva i o slanju političko-partijskog kadra radi popune đveju crnogorskih brigada i formiranja treće. S obzirom na mogućnost proširivanja rada PK on nalaže popunu PK KPJ i PK SKOJ-a.
1943-9-23 - Šef Sanitetskog odseka VŠ NOV i POJ naredio sanitetskom osoblju NOV i POJ da na levom rukavu obavezno nosi propisane oznake.
1943-9-23/24 - U s. Razboju (kod Bos. Gradiške) dva bataljona 5. krajiške udarne brigade 11. udarne divizije NOVJ napali žand. stanicu i posle šestočasovne borbe zarobili 54 žandarma. Poginulo je 6 žandarma, dok su bataljoni imali 5 ranjenih. Zaplenjeno: 2 p. mitraljeza i 58 pušaka.
1943-9-23 - Posle kraće borbe protiv četnika Durmitorske brigade 1. bataljon Durmitorskog NOP odreda zauzeo Šavnik.
1943-9-23 - Štab 2. udarnog korpusa sa 4. proleterskom udarnom brigadom 2. proleterske udarne divizije NOVJ ušao u Žabljak, koji su napustile nemačke jedinice.
1943-9-23 - Kod ž. st. Prandanovci (na pruzi Našice-Osijek) delovi Diljskog NOP odreda i Diverzantskog bataljona 2. hrvatskog korpusa NOVJ u kratkotrajnoj borbi, uništili oklopni voz s posadom koju su sačinjavali komandant 2. ustaške brigade, još 2 oficira i 16 ustaša. Jedinice NOVJ su imale 3 mrtva i 5 ranjenih.
1943-9-23/24 - Delovi Zagrebačkog NOP odreda uništili ž. st. G. Stubica (kod Zagreba) i zarobili 10 domobrana.
1943-9-23 - U Kičevu formiran Kičevski partizanski bataljon (2. bataljon) od ljudstva 1. i 2. NOP odreda (mavrovskog i kičevskog) 1. operativne zone NOV i PO Makedonije, i novopridošlih boraca. Pri formiranju je brojao oko 100 ljudi. (U dokumentima se ovaj bataljon naziva još Kičevsko-debarskim.)
1943-9-23 - Po naređenju Štaba 2. operativne zone NOV i PO Makedonije Malesijska terenska partizanska četa prerasla u NOP odred -Malesija- (od oktobra se pominje i kao bataljon -Malesija-), koji je dejstvovao u Malesiji (teritorija između pl. Karaormana i r. Drima). Odred je dobio poseban, zadatak da razvija bratstvo i jedinstvo Makedonaca i Šiptara (i drugih nacionalnih manjina).
1943-9-23 - U s. Vrhovlju (kod Gorice), od jedinica Zapadnoprimorskog NOP odreda (nazivanog i Briškim NOP odredom), formirana 1. slovenačka (soška) NO brigada, jačine pet bataljona (jedan je sastavljen od italijanskih partizana - garibaldinaca iz Furlanije).
1943-9-23 - U s. Begunjama (kod Cerknice), po naređenju GŠ NOV i PO za Sloveniju, formirana 13. slovenačka (loška) NO brigada jačine 3. bataljona. (U. januaru 1944. god. dobila je naziv -Mirko Bračič-.)
1943-9-23 - Dve nemačke motorizovane kolone prodrle preko s. Kovačevog Rovta u Idriju. Zbog nedostatka protivtenkovskog oružja jedinice Iđrijskog NOP odreda nisu mogle da spreče prodor ovih kolona, ali su im nanele znatne gubitke.
1943-9-23 - Kod Cerknice 1. slovenačka NOU brigada -Tone Tomšič- vodila četvoročasovnu borbu protiv jake nemačke motorizovane kolone iz Rakeka. Udarom u leđa neprijatelj je, uz gubitke od 15 mrtvih i više ranjenih, odbačen u Rakek. Uništena su jedna oklopna kola.
1943-9-23 - U s. Belom Polju (kod Surdulice) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda uništili pumpu, usled čega je 4 dana obustavljen rad fabrike antimona.
1943-9-23 - Između s. Putinaca i s. Golubinaca Diverzantska grupa 1. sremskog NOP odreda minirala prugu Ruma - Stara Pazova i uništila lokomotivu i nekoliko vagona nemačkog transportnog voza.
1943-9-23/24 - U s. Baču (kod Bač. Palanke) 3. bačko-baranjski NOP odred napao mesnu stražu i čuvare kudeljare, te ubio 1 i ranio 4 stražara i zaplenio 4 puške. Izgorelo je 200 vagona kudeije i deo zgrade i postrojenja.

1944:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 23-09-1944 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 23-09-1944 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1944-9-23 - Predsednik vlade Kraljevine Italije Bonomi uputio savezničkom Savetu za primirje sa Italijom zahtev da se budućnost istočnih italijanskih granica rešava na mirovnim konferencijama.
1944-9-23 - Sekretar CK KP Albanije Enver Hodža uputio pismo generalnom sekretaru KPJ Josipu Brozu Titu, u kome se, pored ostalog, kaže: -Veliko interesovanje koje ste uvek pokazivali prema našoj mladoj Partiji, Vaši dragoceni saveti i neizmerna, neprekidna pomoć koju ste nam ukazivali, bili su jedan od glavnih faktora osnivanja, rašćenja i učvršćenja naše Partije, koja je u najtežim trenucima naše nacionalne istorije pokazala s pravom da je dostojan vod našem narodu Pravilna i jasna linija herojske Komunističke partije Jugoslavije nije za nas bila samo buktinja antifašizma koja osvetljava naš mučan i tegoban put, nego istovremeno čvrst oslonac u našem započetom radu... -
1944-9-23 - U Pehčevu, u duhu instrukcije VŠ NOV i POJ, održan sastanak između delegata VŠ NOV i POJ u Makedoniji Svetozara Vukmanovića Tempa, komandanta i političkog komesara GŠ NOV i PO za Makedoniju i novopostavljenog komandanta bugarske 5. armije generala Keckarova. Pošto su analizirali stanje bugarske 5. armije i vojnu situaciju u Makedoniji, oni su potpisali ovaj sporazum: da se od VŠ NOV i POJ traži odobrenje za zajednička dejstva jedinica NOVJ i bugarskih snaga i za razmenu vojnih delegacija; da se od bugarske vlade traži da definiše svoj stav prema odlukama I zasedanja ASNOM-a; da se preduzmu mere za izvlačenje delova bugarske 15. pešadijske (okupacione) divizije iz Makedonije; i da se od Makedonaca sa teritorije Jugoslavije, koji se nalaze u Bugarskoj, formira makedonska NO brigada -Goce Delčev- i uputi u Makedoniju.
1944-9-23 - Osamnaesta istočnobosanska (hrvatska) i 21. istočnobosanska udarna brigada (bez jednog bataljona) 38. udarne divizije NOVJ zauzele Gračanieu, koju su branile ustaške jedinice i muslimanska milicija.
1944-9-23 - U s. Tihaljini (kod Ljubuškog) Zapadnohercegovački NOP odred i jedan biokovski udarni bataljon razbili dve čete ustaške 6. brigade.
1944-9-23 - Formirana 1. brigada narodne odbrane 3 (bosansko-hercegovačke) divizije KNOJ-a.
1944-9-23/24 - Sa o. Šolte jedan bataljon 12. dalmatinske brigade 26. divizije NOVJ izvršio desant na o. V. Drvenik. Ali se, zbog uporne odbrane nemačkih vojnika, povukao u polazni rejon.
1944-9-23 - Između s. Stepanaca i s. Izvora (na putu Prilep - Titov Veles) 5. i 10. makedonska NO brigada sačekale nemačku kolonu i, posle desetočasovne borbe, odbacile je u Prilep, uništivši 6 kamiona i 2 motocikla, zaplenivši 3 topa, 1 minobacač, 3 p. mitraljeza, 30 pušaka i zarobivši 20 nemačkih i italijanskih fašističkih vojnika. Gubici brigada: 9 mrtvih i 12 ranjenih boraca.
1944-9-23 - U rejonu Bukova (na putu Resen-Ohrid) Kruševski NOP odred iz zasede napao nemačku kolonu i uspeo da je zadrži nekoliko časova, nanevši joj osetne gubitke u ljudstvu i materijalu.
1944-9-23 - Delovi 54. pešadijskog puka, 3. bataljona 55. pešadijskog puka i 15. inžinjerijski bataljon bugarske 15. pešadijske divizije, pod zaštitom jedinica 41. divizije NOVJ (koje su ih razoružale), izbili preko Kavadaraca i istočne Makedonije u Džumaju (u Bugarskoj).
1944-9-23 - Na položajima Javorč vrh - zaselak Seljak (kod Žirija) Dolomitski NOP odred vodio borbe protiv nemačkih kolona iz Gorenje Vasi. U večernjim časovima se neprijatelj povukao na položaje kod Gorenje Vasi.
1944-9-23 - U s. Lipovcu i s. Vraćevšnici (kod G. Milanovca) 4. srpska udarna brigada 21. udarne divizije NOVJ napala četničke snage i, posle petočasovne borbe, slomila njihov otpor i zauzela ta sela. Istog dana je 5. srpska udarna brigada napala na oko 300 četnika u s. Zagradu i odbacila ih prema s. Šatornji a na položaju s. Salaši - Rudnik - s. Zagrade vodila borbu protiv delova nemačke 7 SS divizije -Princ Eugen-. Neprijatelj je imao 62 poginula i oko 50 ranjenih; zarobljeno je 108 četnika. Zaplenjeno je: 3 p. mitraljeza, oko 110 pušaka, 3 vagona brašna i dosta druge opreme. Jedinice NOVJ su imale 5 mrtvih i. 18 ranjenih i kontuzovanih boraca.
1944-9-23 - U s. Miroču (kod D. Milanovca), u iznenadnom napadu, jedna četa 16. srpske brigade 25. divizije NOVJ ubila 5 nemačkih vojnika, a sama imala 1 poginulog borca.
1944-9-23 - Kod s. Korenite (blizu Krupnja) 5. vojvođanska udarne, brigada 36. udarne divizije NOVJ, u kratkoj borbi, razbila oko 250 četnika Jadarske brigade i odbacila ih prema pl. Iverku.
1944-9-23 - Kod s. Krušedola (blizu Iriga) delovi 8. vojvođanske NOU brigade napali nemačke jedinice, te ubili 2 oficira i 33 nemačka vojnika i zaplenili 2 p. mitraljeza, 3 automata, 8 pušaka i 2 pištolja.
1944-9-23 - Na putu s. Bosut - s. Kuzmin (kod Srem. Mitrovice) delovi 2. bataljona 9. vojvođanske NOU brigade iz zasede napali grupu folksdojčera, ubili 4, ranili 5 i zarobili 3 vojnika a zaplenili 9 pušaka, 2 pištolja, 2 sanduka municije i drugu opremu.
1944-9-23/24 - U s. Mikuljači (kod Raške) Ibarski NOP odred razbio četničku Deževsku brigadu i zarobio 17 četnika.






- dokumenti

- originalna nemačka i saveznička dokumentacija
KRIEGSTAGEBUCH DES OBERKOMMANDOS DER WEHRMACHT
   BAND I.: 1940-1941.
  ► BAND II.: 1942.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND III.: 1943.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND IV.: 1944-1945.
     ERSTER HALBBAND

    nekoliko vodiča kroz nemačke zaplenjene dokumente (iz NARA publikacije T733)
- National Archives and Records Administration, US, German documents
    T78, Roll 414 (delovi) - Zbirka dokumenata Vrhovne komande armije (Oberkommando des Heeres) - prikazi armijskih snaga i gubitaka po armijskim grupama
    Himmler file - Drawer # 6 - Folder # 232 (Handschar Division) T175 roll 70
    T354, Roll 606 - Zbirka dokumenata II SS oklopnog korpusa jun-decembar 1943 (II. SS-Panzerkorps, Juni-Dezember 1943)
    T501, Roll 255 - Zbirka dokumenata okupacionih komandanata na Balkanu 1944.
 
- sh dokumenti i prevodi

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U SRBIJI
    KNJIGA 1 - BORBE U SRBIJI 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. TOM II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ
    KNJIGA 1 - BILTENI VRHOVNOG ŠTABA

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom III - dokumenti NOVJ - BORBE U CRNOJ GORI
    KNJIGA 1 - godina 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom IV - dokumenti NOVJ - BORBE U BOSNI I HERCEGOVINI
    KNJIGA 1 - maj-septembar 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VI - BORBE U SLOVENIJI
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VII - BORBE U MAKEDONIJI
    KNJIGA 1 - juli 1941-septembar 1943.

ZBORNIK NOR-a. tom VIII - DEJSTVA NA JADRANU
    KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.

ZBORNIK NOR-a. tom IX - DOKUMENTI ORGANIZACIJA KOMUNISTIČKE PARTIJE
    KNJIGA 1 - avgust 1941-avgust 1942.

ZBORNIK NOR-a. tom X - JUGOSLOVENSKO RATNO VAZDUHOPLOVSTVO U NARODNOOSLOBODILAČKOM RATU
    KNJIGA 1 - maj 1942-februar 1945.

ZBORNIK NOR-a. tom XI - OPERACIJE JUGOSLOVENSKE ARMIJE 1945.
    KNJIGA 1 - PRVA ARMIJA, 1. mart-15. maj 1945.




ZBORNIK NOR-a. tom XV, DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE
    knjiga 1 - DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE U NAPADU I OKUPACIJI JUGOSLAVIJE

ZLOČINI NA JUGOSLOVENSKIM PROSTORIMA U PRVOM I DRUGOM SVETSKOM RATU - ZBORNIK DOKUMENATA: tom I, ZLOČINI NDH
    knjiga 1: godina 1941.

NARODNOOSLOBODILAČKA BORBA U DALMACIJI 1941-1945. ZBORNIK DOKUMENATA
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 4: listopad-prosinac 1942.
    knjiga 6: travanj-lipanj 1943.
    knjiga 7: srpanj-kolovoz 1943.
    knjiga 8: rujan-listopad 1943.

SJEVEROZAPADNA HRVATSKA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI I SOCIJALISTIČKOJ REVOLUCIJI 1941-1945, GRAĐA
    knjiga 1: godina 1941.

HISTORIJSKI INSTITUT SLAVONIJE: GRAĐA ZA HISTORIJU NARODNOOSLOBODILAČKOG POKRETA U SLAVONIJI
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 2: siječanj-lipanj 1942.
    knjiga 3: srpanj-prosinac 1942.
    knjiga 9: 16 studeni-31. prosinac 1943.



ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOÐENJA BOSNE I HERCEGOVINE
    KNJIGA 1 - 1943. I 1944. GODINA

Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske: ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOĐENJA HRVATSKE –zbornik dokumenata
    1944 (od 10. svibnja do 31. prosinca)
BIBLIOTEKA

- knjige


Italija


Drugi svetski rat u Jugoslaviji

- posebno
    FOTOGALERIJA   -   nove slike  
    
    
    
    

- knjige savezničkih autora
- knjige nemačkih autora
- knjige domaćih autora
    Dušan Lukač: TREĆI RAJH I ZEMLJE JUGOISTOČNE EVROPE:
-o ustanku
-ndh
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
- o četnicima Draže Mihailovića
- jedinice NOV I POJ
-- brigade
    Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE
        
        
        
        
-- divizije i korpusi
    Lado Ambrožič-Novljan: PETNAJSTA DIVIZIJA
        

Žužemberška operacija
        

Wolkenbruch II
        

Boj za Žužemberk od 1. do 4. maja 1944
        

Sovražnikov vdor v Belo krajino od 13. do 15. novembra 1944
    Stanko Petelin: ENAINTRIDESETA DIVIZIJA
        

Nemška ofenziva *Traufe*
        

Rušenje proge Rakek-Postojna-Košana
        

Osvobajanje Bohinja in blejske kotline
        

Napad na Železnike
-- partizanski odredi
- bitke i ratne operacije
    EDICIJA ZA POBEDU I SLOBODU:
     knjiga 2: Beogradska operacija : učesnici govore : okrugli sto 18. okt. 1984
     knjiga 3: Kninska operacija : učesnici govore : okrugli sto 1. dec. 1984
     knjiga 5: Mostarska operacija : učesnici govore : okrugli sto 13. februar 1985.
- ratna zbivanja po oblastima
    PETROVAC U NOB – ZBORNIK SJEĆANJA:
    Dragoslav Dimitrijević - Beli: NARODNI HEROJ DARINKA RADOVIĆ
- antifašistička borba u gradovima
    ZAGREB 1941-1945. – ZBORNIK SJEĆANJA:
- vazduhoplovstvo
- mornarica
- različite službe
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
   VEZE U NOB-u 1941-1945. – RATNA SEĆANJA
    knjiga 1
    SANITETSKA SLUŽBA U NOR-U, zbornik radova
- zločini