- dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
- arhivski fond:
- Nemački dokumenti sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington)
ukupno trenutno sadrži 84 kompletnih rolni sa ukupno 94175 listova dokumenata
- aktuelno:
- Pretraga kroz beleške uz nemačke dokumente sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington - notes search)
search string 1:
search string 2:
Vojnoistorijski institut je početkom šezdesetih godina dobio od National Archive nemačke zaplenjene dokumetne koji se odnose na Jugoslaviju u obliku mikrofilmova. To je dovelo do značajnog skoka u kvalitetu istoriografskog istraživanja u Jugoslaviji. Oko 2.000 dokumenata je prevedeno i objavljeno u ediciji Zbornika Vojnoistorijskog instituta (takođe dostupnih na sajtu, videti linkove dole). Međutim, radilo se o redakcijskom izboru, a rolne su bile samo ograničeno dostupne iz tehničkih razloga, pa se često postavljalo pitanje reprezentativnosti i pouzdanosti. S obzirom da je danas dostupna velika masa originalnih nemačkih dokumenata iz WW2 u digitalnom formatu, i to ne u obliku nekog redakcijskog izbora, nego svi redom, u obliku kompletnih rolni, i s obzirom da interesovanje postoji, pravljenje neke vrste javnih beleški o sadržaju pojavilo se kao logična i korisna ideja koja može olakšati navigaciju i ubrzati pretragu. Ovaj posao je tek u začetku - na sajtu je trenutno dostupno ukupno 84 kompletnih rolni dokumenata, sa ukupno 94175 listova dokumenata, a broj beleški uz dokumente je trenutno svega 993 (dakle oko 1%) - ali nadamo se značajnom porastu s vremenom.
Beleške radi više istoričara, pa ima dosta stilskih i sadržajnih nedoslednosti. Neka imena navedena su u s-h obliku, a neka u nemačkom originalu, pa je stoga dobra ideja izbegavati dijakritike, ili ponoviti traženu reč u obliku sa i bez dijakritika. Pretraga kroz beleške radi tako što unesete traženu reč (ili deo reči) u jedno polje, a u drugo unesete alternativni oblik pisanja tog pojma, ili neki drugi pojam, i pritisnete dugme "traži!". Pretraga je "case sensitive", odnosno, ako reč u belešci počinje velikim slovom, a Vi je ukucate malim slovima, ta beleška neće biti uvrštena u rezultat. U rezultate će biti uvrštene sve beleške u kojima se nalazi bilo koja od unetih reči. Niz rezultata sa slikama odgovarajućih dokumenata će biti prikazan u novom tabu odnosno prozoru.
Par saveta: S obzirom na aktuelnost, najtraženiji su dokumenti koji se odnose na DM-četnike. Trenutno takvih beleški ima 430. Ako Vas npr zanimaju izveštaji o gubicima, njih u dokumentima ima veoma mnogo, ali su u beleškama slabije zastupljeni. Pri tome treba imati u vidu da se ponekad pojavljuju sa rečju "mrtvih", "mrtav", "poginuli", i varijantama, a ima ih priličan broj koji su obeleženi sa "KIA" - profesionalna deformacija istoričara rata .
- tekuće informacije
- nove knjige
- hronologija NOR-a: na današnji dan dan: mesec:
hronološki podaci za:
- Draža Mihailović

- grad Zagreb
- grad Split
- grad Trst
- Divizija Brandenburg
- 373. legionarska divizija
- 2. diverzantski bataljon NOVH
- 3. diverzantski bataljon NOVH
- Diverzantski bataljon GŠ NOV i PO za Vojvodinu
- 15. slovenačka divizija
- 1. slovenačka udarna brigada Tone Tomšič
- 13. slovenačka udarna brigada Mirko Bračič
- 19. slovenačka udarna brigada Srečko Kosovel
- 11. slovenačka udarna brigada Miloš Zidanšek

1941:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 25-09-1941 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 25-09-1941 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1941-9-25 - Oko 7 ustaško-domobranskih bataljona iz Bihaća, Bos. Krupe, San. Mosta i Bos. Petrovca, iskorišćujući uspehe italijanskih jedinica počeli akciju čišćenja šireg rejona Bos. Petrovca savlađujući jak otpor dva bataljona Drvarske brigade. U cetvorodnevnim borbama oni su ovladali komunikacijama između tih garnizona, spojili se sa delovima divizije -Sasari- kod Oštrelja i zauzeli Kulen-Vakuf.
1941-9-25 - Na Orlovim stijenama (na Romaniji) delovi Romanijskog partizanskog bataljona razbili jednu domobransku četu.
1941-9-25 - Posle trodnevnih borbi italijanska divizija -Sasari- zauzela Drvar. Drvarska brigada napustila držanje frontova, ukinula smene i prešla na partizanski način ratovanja. Pri povlačenju iz Drvara partizani spalili fabriku celuloze, pilanu i skladišta drveta.
1941-9-25 - Igmanska četa Trebevićkog bataljona Bosansko-hercegovačke brigade NOP odreda zauzela ž. st. Tarčin i spalila skladište i nekoliko vagona.
1941-9-25 - Na Pastirevu (kod Bos. Kostajnice) Štab Kozarskog NOP odreda sazvao veliki narodni zbor i održao smotru svoje jedinice (300 boraca). Tom smotrom je završen period jednomesečnih priprema i organizacionog učvršćenja Kozarskog NOP odreda.
1941-9-25 - Na Poganim međama, između sela Lutova i Peleva Brijega na komunikaciji Titograd-Kolašin, grupa od 16 gerilaca iz Piperskog bataljona -Jole Piletić- napala iz zasede italijansku autokolonu od 35 kamiona i nanela joj gubitke od 8 mrtvih i oko 20 ranjenih vojnika i oficira.
1941-9-25 - MK KPJ za Cetinje uputio proglas narodu sreza cetinjskog: poziva ga da ustane u borbu protiv okupatora i domaćih izdajnika, uveravajući ga da će jedino tom borbom Crnoj Gori osigurati pravedno mesto u bratskoj i ravnopravnoj zajednici svih jugoslovenskih naroda.
1941-9-25 - Na Bojnoj njivi (kod Mojkovca) održan sastanak MK KPJ za srez bjelopoljski: odlučeno da se od Bjelopoljskog i Mojkovačkog gerilskog voda formira Bjelopoljska partizanska četa.
1941-9-25 - U s. Plitvičkim Jezerima partizani koreničkog i udbinskog sreza napali i razoružali 40 domobrana.
1941-9-25 - U Splitu, pod rukovodstvom SKOJ-a, srednjoškolska omladina demonstrirala protiv pokušaja neprijatelja da je uvuče u razne fašističke organizacije i protiv uvođenja italijanskog jezika u školsku administraciju. Italijnske okupacione vlasti su rasturile demonstraciju a veći deo omladinaca zatvorile.
1941-9-25 - Oblasni komitet SKOJ-a za Dalmaciju uputio proglas omladini Dalmacije: objasnio vojnu i političku situaciju u svetu i kod nas i pozvao omladinu da stupi u borbu protiv okupatora i domaćih izdajnika.
1941-9-25 - Kod s. Brezovine (blizu Ljubljane) formirana Preserska partizanska četa.
1941-9-25 - U s. Slatini delovi Kosmajskog NOP odreda odbili napad jednog Nedićevog odreda i u protivnapadu ga gonili sve do Sopota. U borbi poginuo zamenik komandanta Kosmajskog NOP odreda Radovan Jovanović, narodni heroj.
1941-9-25 - Kod Azanje (blizu Smedereva) 2. šumadijski NOP odred napao iz zasede nemačku kolonu jačine oko 400 ljudi i naneo joj gubitke od 80 mrtvih i ranjenih. Gubici Odreda 2 mrtva i 3 ranjena borca [Po drugom izvoru događaj se desio 28. septembra.].
1941-9-25 - Kod s. Štrpca (blizu Knjaževca) četnici Koste Pećanca napali Zaglavski NOP odred i naneli mu gubitke od 6 mrtvih.
1941-9-25 - Kod s. Dubona (blizu Mladenovca) delovi Kosmajskog NOP odreda odbili napad jednog Nedićevog dobrovoljačkog odreda i četnika.
1941-9-25 - U borbi kod Šapca poginuo komesar Podrinskog NOP odreda Mika Mitrović Jarac, narodni heroj.
1941-9-25 - Nemačka avijacija bombardovala Dumaču, Jelenču, Mišar i mlin u s. Majuru (kod Šapca).
1941-9-25 - U s. Bosuti (kod Aranđelovca) formiran MNO odbor.
1941-9-25/26 - Delovi Kopaoničkog NOP odreda napali žandarme u rudniku bakra kod s. Kremića (blizu Raške), zarobili 6 žandarma i porušili rudnička postrojenja.
1941-9-25/26 - U rejonu s. Srpske Crnje (kod Kikinde) Kumanačko-melenački i Karađorđevačko-aleksandrovački NOP odred napali karaulu i kudeljaru, naneli gubitke neprijatelju, zaplenili 6 pušaka i zapalili oko 40 vagona kudelje.
1941-9-25/26 - Između ž. st. Stublina i Brgula (kod Obrenovca) delovi Posavskog NOP odreda porušili prugu.
1941-9-25 - U noći 24/25. septembra banditi napali barutanu u Vinorači u neposrednoj blizini Jagodine. U borbi sa žandarmerijom i nemačkom vojskom zarobljena su dva bandita a više njih je ranjeno. Na strani žandarma i nem. vojnika nema žrtava.

1942:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 25-09-1942 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 25-09-1942 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1942-9-25 - Komisija za kadrove CK KPJ uputila svim partijskim rukovodstvima u vojsci i na terenu instrukciju o organizaciji kadrovske službe u partijskim organizacijama i rukovodstvima u jedinicama i na terenu.
1942-9-25 - U Bosanskom Petrovcu otpočeo trodnevni I kongres lekara - partizana, uz prisustvo 48 delegata iz NOP i DV Jugoslavije i s terena. Raspravljalo se o nizu stručnih pitanja. Upućen je apel lekarima i studentskoj omladini na neoslobođenoj teritoriji da se priključe narodnooslobodilačkoj borbi. Pored toga, upućena su pozdravna pisma Vrhovnom štabu NOP i DV Jugoslavije i sovjetskim, engleskim i američkim lekarima.
1942-9-25 - Pod rukovodstvom Operativnog štaba NOP i DV za Bos. krajinu, 1. i 2. krajiška, 2. proleterska i 4. crnogorska NOU brigada i tri bataljona 3. krajiškog NOP odreda, posle 18-časovne borbe, zauzeli utvrđeni garnizon Jajce. Posada (ojačani ustaški 17. bataljon, 2. bataljon domobranskog 9. pešadijskog puka i četa žandarma - do 1000 vojnika) uglavnom je uništena. Zaplenjeni su naoružanje i oprema dva ojačana bataljona.
1942-9-25 - Pet četa ustaške Crne legije, ojačanih mesnom milicijom, izvršilo ispad iz Duvna u pravcu s. Šćita. Sutradan, posle upornih borbi na pl. Ljubuši, 10. hercegovačka NOU brigada i Prozorski bataljon 3. krajiškog NOP odreda su ih odbacili u Duvanjsko polje.
1942-9-25 - Kod Lipove Kose (blizu Kostajnice) jedinice 8. hrvatske NO brigade napale tri radne čete i jednu četu domobrana i nanele im gubitke od 7 mrtvih i 208 zarobljenih domobrana i radnika, te zaplenile 34 puške i oko 2500 metaka.
1942-9-25 - Primorska partizanska četa porušila most na kanalu kod s. Prosika (blizu Vranskog jezera) i oko 460 tt stubova između Šibenika i Biograda.
1942-9-25/26 - Jedinice 1. dalmatinske NOU brigade zauzele s. Otok (kod Sinja) koje su branili domobrani i žandarmi i zaplenile 3 p. mitraljeza i 45 pušaka.
1942-9-25 - Sreski inspektor za prosvetu iz Velesa (sada: Titov Veles) izvestio oblasnog školskog inspektora u Skoplju da su zbog pojačanog dejstva Veleškog NOP odreda učitelji zaplašeni i neće da odlaze u sela, pa se o prosveta om radu ne može ni misliti. Slične izveštaje dostavljao je i kasnije.
1942-9-25 - PK KPJ za Makedoniju uputio svim partijskim komitetima i NOP odredima okru žnicu -O vojno-revolucionarnom radu-. U njoj se partijskim organizacijama i NOP odredima postavljaju zadaci da jačaju oružanu borbu.
1942-9-25 - U s. Pomenovu (kod Titovog Velesa) 2. četa NOP odreda -Dimitar Vlahov- spalila opštinsku arhivu i održala politički zbor.
1942-9-25 - GŠ NOP odreda za Sloveniju uputio GŠ NOP odreda za Hrvatsku pismo: traži da 4. hrvatska NOU brigada učestvuje u uništenju Bele garde ispod pl. Gorjanaca.
1942-9-25 - Između Stare Pazove i sela Novih Karlovaca i Belegiša dve čete nemačke vojske vršile patroliranje kukuruznih polja i ubile 2 a uhapsile 6 seljaka.

1943:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 25-09-1943 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 25-09-1943 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1943-9-25 - Delegat CK KPJ i VŠ NOV i POJ Svetozar Vukmanović Tempo zahtevao od GŠ NOV i PO za Srbiju da se hitno upute u Makedoniju Makedonci koji se nalaze u srpskim jedinicama NOV i PO.
1943-9-25 - Jedinice Crvene armije oslobodile Smolensk.
1943-9-25 - U okolini Nikšića održan sastanak GŠ NOV i PO za Crnu Goru i Boku sa Štabom 3. udarne divizije NOVJ na kome je odlučeno da u sastav 5. crnogorske NOU brigade uđu 1. nikšićki i 1. zetski partizanski udarni bataljon.
1943-9-25 - U zapadnom delu Istre, po naređenju GŠ NOV i PO za Hrvatsku, formirana 2. istarska brigada.
1943-9-25 - Na o. Korčuli i poluostrvu Pelješcu, po naređenju GŠ NOV i PO za Hrvatsku, formirana Južnodalmatinska brigada (13. dalmatinska brigada 26. divizije NOVJ).
1943-9-25 - Na pl. Bilo-gori, po naređenju Štaba 2. operativne zone NOV i PO Hrvatske, formiran Bjelovarski NOP odred.
1943-9-25 - U Pazinu, u prisustvu oko stotinu Hrvata i Italijana, predstavnika NO odbora, izabran privremeni Pokrajinski NO odbor za Istru.
1943-9-25 - Kod s. Lovreća (na putu Imotski-Sinj) 3. bataljon 1. proleterske udarne brigade 1. proleterske udarne divizije NOVJ napao iz zasede nemačku motorizovanu kolonu i uništio 8 kamiona i 4 oklopna automobila, a zaplenio 2 motocikla. Poginulo je 12 i zarobljeno 4 nemačka vojnika, dok je 3. bataljon imao 1 ranjenog.
1943-9-25 - Snage nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-, nemačke 114. lovačke divizije i 92. motorizovanog puka, sa ustaško-četničkim jedinicama iz Sinja, Vrlike, Drniša i Šibenika, otpočele koncentričan napad ka Splitu. Novoformirane dalmatinske jedinice, sa 1. proleterskom udarnom i 4. udarnom divizijom. NOVJ, prihvatile su borbu na svim pravcima. Na pravcu Sinj-Split nemačka 7. SS divizija -Princ Eugen- i 92. motorizovani puk potisli su 3. proletersku udarnu (krajišku) brigadu 1. proleterske udarne divizije NOVJ i prodrli u Klis, gde su se povezali s posadom koja se 14 dana nalazila u okruženju.
1943-9-25 - U s. Konjskom (kod Splita) jedinice nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen- streljale 27 ljudi.
1943-9-25 - Desant na Lošinj izvršila 1. udarna brigada 13. divizije NOVJ u sadejstvu s mornaričkim jedinicama NOVJ. U dvodnevnim borbama zarobljeno je 265 četnika koji su se pre kapitulacije Italije povukli na ovo ostrvo iz Gorskog kotara i Hrvatskog primorja.
1943-9-25 - Iz SI. Broda, Đakova, Našica i s. Čaglina otpočeo napad delova nemačke 187. rezervne divizije i 2. ustaške brigade na pl. Dilj i Krndiju u cilju uništenja Diljskog NOP odreda i obezbeđenja saobraćaja na prugama u Slavoniji. Posle petodnevnih teških borbi protiv jedinica 12. divizije NOVJ i Diljskog NOP odreda neprijatelj se povukao u polazne rejene. Jedinice NOVJ su imale 32 mrtva i nestala i 89 ranjenih.
1943-9-25 - U Novom Mestu, na osnovu naredbe GŠ NOV i PO za Sloveniju, od mobilisanih železničara formirana 14. slovenačka (železničarska) NO brigada, jačine 3 bataljona.
1943-9-25 - GŠ NOV i PO za Sloveniju naredio potčinjenim jedinicama da potpuno unište pruge: Ljubljana - Novo Mesto - Metlika i Ljubljana-Kočevje, čime bi se onemogućilo brzo prebacivanje neprijateljskih snaga u slučaju napada na oslobođenu teritoriju Dolenjske.
1943-9-25 - Kod Cerknice 13. slovenačka (loška) NO brigada sprećila prodor nemačke kolone i, posle višečasovne borbe, naterala je da se vrati u Rakek.
1943-9-25 - Kod s. Solkana, s. Sv. Marka, s. Volčje Drage, s. Vogerskog i s. Mirena jedinice Primorske operativne zone NOV i PO Slovenije, u jednodnevnoj borbi, sprečile prodor nemačkih snaga iz Gorice u Vipavsku dolinu. Poginulo je oko 100 nemačkih vojnika i uništena su 3 kamiona.
1943-9-25 - Kod s. Stola (blizu Babušnice) delovi 2. južnomoravskog NOP odreda, sa grupom boraca bugarskog Trnskog NOP odreda, u dvočasovnoj borbi ubili 2 i ranili 8 bugarskih policajaca, uz sopstvene gubitke od 4 ranjena.
1943-9-25 - GŠ NOV i PO za Srbiju izdao naredbu za formiranje Šumadijske NO brigade od boraca 1. šumadijskog i Kosmajskog NOP odreda.
1943-9-25 - U Rudniku (blizu G. Milanovca) dve čete 1. šumadijskog NOP odreda napale i razbile četničku posadu. Poginulo je 4 a ranjeno više četnika.
1943-9-25/26 - U s. Torži (sada: Savino Selo, kod Kule) delovi 3. bačko-baranjskog NOP odreda zapalili u kudeljari oko 30 vagona neprerađene kudelje.

1944:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 25-09-1944 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 25-09-1944 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1944-9-25 - Vođa Trećeg Rajha Adolf Hitler naredio formiranje nemačkog folksšturma (narodne odbrane).
1944-9-25 - Na zahtev ministra Save Kosanovića, izbeglička vlada Kraljevine Jugoslavije, na svojoj redovnoj sednici, odredila delegaciju za pregovore sa Unrom. (Delegacija je u oktobru i novembru 1944. bezuspešno piegovarala s generalnim direktorom Unre Lemanom o spornim problemima i o dodeljivanju pomoći Jugoslaviji.)
1944-9-25 - VŠ NOV i POJ obavestio Štab 2. udarnog korpusa NOVJ da odobrava formiranje 1. bokeljske NO brigade.
1944-9-25 - GŠ NOV i PO za Srbiju uputio bugarskoj Vrhovnoj komandi telegram u kome, pored ostalog, kaže: -Neprijatno smo iznenađeni vašim potpuno nepravilnim i neprihvatljivim stavom po pitanju srezova: bosiljgradskog i caribrodskog koji su pre rata pripadali Jugoslaviji. Molimo da primite k znanju da su ti srezovi već sada sastavni delovi savezne teritorije slobodne Demokratske Federativne Jugoslavije i da vašim jedinicama i organima izdate odgovarajuća naređenja.- [Na graničnom prelazu između Jugoslavije i Bugarske nova bugarska armija pokušala je da okupira i pripoji Bugarskoj neke jugoslovenske gradove u istočnoj Srbiji. Bugarski rukovodioci su to odobravali i smatrali taj postupak sasvim prirodnim.]
1944-9-25 - Posle kraće borbe kod s. Obija, 2. bataljon 11. hercegovačke udarne brigade i Kalinovički NOP odred 29. udarne divizije NOVJ zauzeli Kalinovik, odbacivši Kalinovičku brigadu četničkog Drinskog korpusa prema s. Miljevini.
1944-9-25 - Iz Dervente krenula nemačka borbena grupa -Rudno- da deblokira svoje snage u Banjoj Luci.
1944-9-25 - Jedinice 6. dalmatinske udarne brigade 19. divizije NOVJ izvršile neuspeo napad na neprijateljsko uporište u s. Poljicama (kod Zadra), pretrpevši gubitke od 3 poginula, 10 ranjenih i 4 nestala borca.
1944-9-25 - U s. Popovcu (kod Čazme), po naređenju Glavnog štaba NOV i PO za Hrvatsku, formirana 3. brigada -Miloš Obilić-: (nazivana i 3. moslavačkom brigadom i brigadom -Nikola Demonja-) 33. divizije NOVJ.
1944-9-25 - Po naređenju Štaba 10. korpusa NOVJ rasformiran Bjelovarski NOP odred: ljudstvo 1. bataljona ušlo u sastav 32. divizije NOVJ a 2. srpski bataljon u 3. brigadu -Miloš Obilić- 33. divizije NOVJ.
1944-9-25 - S obzirom na ogroman priliv novih boraca, GŠ NOV i PO za Makedoniju doneo odluku da u što kraćem roku izvrši reorganizaciju i popunu jedinica i formira korpuse kako bi ih pripremio za borbu protiv glavnine nemačke Grupe armija -E-, koja je početkom oktobra počela da se iz Grčke izvlači u Jugoslaviju. U duhu te odluke, on je potčinjenim jedinicama izdao naređenje i potrebna uputstva.
1944-9-25 - Po naređenju GŠ NOV i PO za Makedoniju, 8. preševska i 12. preševska (Bujanovačka) NO brigada prebacile se iz rejona Preševa i Bujanovca na Skopsku Crnu goru radi dejstva u Kačaničkoj klisuri.
1944-9-25 - GŠ NOV i PO za Makedoniju naredio Štabu 2. operativne zone NOV i PO Makedonije da u rejon Đevđelija-Kavadarci-Demir-kapija orijentiše dve brigade, NOP odrede i sve što je sposobno da nosi oružje, sa zadatkom: što intenzivnije rušiti železničku prugu u dolini r. Vardara i ometati izvlačenje nemačkih snaga iz Grčke, nanoseći im što veće gubitke.
1944-9-25 - PK SKOJ-a za Makedoniju uputio pismo 4. oblasnom komitetu SKOJ-a: naročito podvlači rad na učvršćenju bratstva između makedonske, šiptarske i druge omladine, ujedinjene u omladinskoj organizaciji; daje uputstva o formiranju opštinskih i sreskih omladinskih i skojevskih odbora, u koje uključivati i šiptarsku omladinu i omladinu ostalih nacionalnih manjina.
1944-9-25 - U s. Zgornjoj Kungoti (kod Maribora) Lackov NOP odred na prepad zauzeo žand. st., razoružao 8 žandarma i zaplenio veću količinu oružja i opreme.
1944-9-25 - Na putu s. Štubik - s. Klokočevac (između Negotina i D. Milanovca) jedinice 18. srpske brigade 25. divizije NOVJ iz zasede uništile nemački kamion, ubivši 30 i zarobivši 2 nemačka vojnika. Brigada nije imala gubitaka.
1944-9-25 - Na položaju s. G. Dobrić - Četenište - Golo brdo (kod Šapca) 2. vojvođanska udarna brigada 16. udarne divizije NOVJ slomila otpor četničkog Majevičkog korpusa i odbacila ga prema Šapcu.
1944-9-25 - U G. Milanovac se iz Čačka, posle duže borbe protiv 2. poleterske udarne brigade 21. udarne divizije NOVJ, ponovo probili delovi 7. SS divizije -Princ Eugen-. Brigada se povukla na položaj s. Klatičevo - Takovska glava - ž. st. Srčanik.
1944-9-25 - Na položaju s. Prnjavor - s. Vraćevšnica (kod Kragujevca) delovi nemačke 7. SS divizije -Princ Eugen-, četnička 1. i 2. gružanska i Levačka brigada i jedan bataljon SDS napali na jedan bataljon 5. srpske udarne brigade 21. udarne divizije NOVJ. Posle duže borbe bataljon 5 brigade se povukao na liniju s. Svračkovci - Vrletna strana. Neprijatelj je imao 7 mrtvih i 12 ranjenih.
1944-9-25 - U s. Golubincima (kod Stare Pazove) delovi 10. vojvođanske NOU brigade zauzeli žand. st. i opštinsku zgradu, zarobivši 7 neprijateljskih vojnika i zaplenivši 5 pušaka.
1944-9-25 - Delovi 7. vojvođanske NOU brigade napali s. Sot (kod Šida), proterali nemačku posadu, ubili 3 i zarobili 3 nemačka vojnika, zaplenili 1 mitraljez, 14 pušaka, 2 pištolja, 3000 metaka i 8 ručnih bombi i uništili 1 kamion.
1944-9-25 - Delovi 5. banatskog NOP odreda prepadom zauzeli opštinsku zgradu u s. Bočaru (kod Kikinde), oštetili telefon, zapalili arhivu i zaplenili 1 p. mitraljez, nekoliko pušaka i dosta municije.
1944-9-25 - Prva kosovsko-metohijska NOU brigada otpočela prelaz Sar-planine, u pravcu jugoslovensko-albanske granice. Ovog i sledećeg dana ona je razbila poterne jedinice iz sastava nemačke 21. SS divizije -Skenderbeg- i odbacila ih u pravcu s. Dragaša (kod Prizrena).
1944-9-25 - U blizini Bačke Palanke delovi Bačkopalanačkog NOP odreda napali 10 žandarma i naneli im gubitke.
1944-9-25 - U s. Koželju (kod Minićeva), na skupštini predstavnika 12 opština, izabran prvi SNO odbor u Timočkoj krajini.












- dokumenti

- originalna nemačka i saveznička dokumentacija
KRIEGSTAGEBUCH DES OBERKOMMANDOS DER WEHRMACHT
   BAND I.: 1940-1941.
  ► BAND II.: 1942.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND III.: 1943.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND IV.: 1944-1945.
     ERSTER HALBBAND

    nekoliko vodiča kroz nemačke zaplenjene dokumente (iz NARA publikacije T733)
- National Archives and Records Administration, US, German documents
    T78, Roll 414 (delovi) - Zbirka dokumenata Vrhovne komande armije (Oberkommando des Heeres) - prikazi armijskih snaga i gubitaka po armijskim grupama
    Himmler file - Drawer # 6 - Folder # 232 (Handschar Division) T175 roll 70
    T354, Roll 606 - Zbirka dokumenata II SS oklopnog korpusa jun-decembar 1943 (II. SS-Panzerkorps, Juni-Dezember 1943)
    T501, Roll 255 - Zbirka dokumenata okupacionih komandanata na Balkanu 1944.
 
- sh dokumenti i prevodi

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U SRBIJI
    KNJIGA 1 - BORBE U SRBIJI 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. TOM II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ
    KNJIGA 1 - BILTENI VRHOVNOG ŠTABA

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom III - dokumenti NOVJ - BORBE U CRNOJ GORI
    KNJIGA 1 - godina 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom IV - dokumenti NOVJ - BORBE U BOSNI I HERCEGOVINI
    KNJIGA 1 - maj-septembar 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VI - BORBE U SLOVENIJI
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VII - BORBE U MAKEDONIJI
    KNJIGA 1 - juli 1941-septembar 1943.

ZBORNIK NOR-a. tom VIII - DEJSTVA NA JADRANU
    KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.

ZBORNIK NOR-a. tom IX - DOKUMENTI ORGANIZACIJA KOMUNISTIČKE PARTIJE
    KNJIGA 1 - avgust 1941-avgust 1942.

ZBORNIK NOR-a. tom X - JUGOSLOVENSKO RATNO VAZDUHOPLOVSTVO U NARODNOOSLOBODILAČKOM RATU
    KNJIGA 1 - maj 1942-februar 1945.

ZBORNIK NOR-a. tom XI - OPERACIJE JUGOSLOVENSKE ARMIJE 1945.
    KNJIGA 1 - PRVA ARMIJA, 1. mart-15. maj 1945.




ZBORNIK NOR-a. tom XV, DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE
    knjiga 1 - DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE U NAPADU I OKUPACIJI JUGOSLAVIJE

ZLOČINI NA JUGOSLOVENSKIM PROSTORIMA U PRVOM I DRUGOM SVETSKOM RATU - ZBORNIK DOKUMENATA: tom I, ZLOČINI NDH
    knjiga 1: godina 1941.

NARODNOOSLOBODILAČKA BORBA U DALMACIJI 1941-1945. ZBORNIK DOKUMENATA
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 4: listopad-prosinac 1942.
    knjiga 6: travanj-lipanj 1943.
    knjiga 7: srpanj-kolovoz 1943.
    knjiga 8: rujan-listopad 1943.

SJEVEROZAPADNA HRVATSKA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI I SOCIJALISTIČKOJ REVOLUCIJI 1941-1945, GRAĐA
    knjiga 1: godina 1941.

HISTORIJSKI INSTITUT SLAVONIJE: GRAĐA ZA HISTORIJU NARODNOOSLOBODILAČKOG POKRETA U SLAVONIJI
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 2: siječanj-lipanj 1942.
    knjiga 3: srpanj-prosinac 1942.
    knjiga 9: 16 studeni-31. prosinac 1943.



ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOÐENJA BOSNE I HERCEGOVINE
    KNJIGA 1 - 1943. I 1944. GODINA

Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske: ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOĐENJA HRVATSKE –zbornik dokumenata
    1944 (od 10. svibnja do 31. prosinca)
BIBLIOTEKA

- knjige


Italija


Drugi svetski rat u Jugoslaviji

- posebno
    FOTOGALERIJA   -   nove slike  
    
    
    
    

- knjige savezničkih autora
- knjige nemačkih autora
- knjige domaćih autora
    Dušan Lukač: TREĆI RAJH I ZEMLJE JUGOISTOČNE EVROPE:
-o ustanku
-ndh
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
- o četnicima Draže Mihailovića
- jedinice NOV I POJ
-- brigade
    Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE
        
        
        
        
-- divizije i korpusi
    Lado Ambrožič-Novljan: PETNAJSTA DIVIZIJA
        

Žužemberška operacija
        

Wolkenbruch II
        

Boj za Žužemberk od 1. do 4. maja 1944
        

Sovražnikov vdor v Belo krajino od 13. do 15. novembra 1944
    Stanko Petelin: ENAINTRIDESETA DIVIZIJA
        

Nemška ofenziva *Traufe*
        

Rušenje proge Rakek-Postojna-Košana
        

Osvobajanje Bohinja in blejske kotline
        

Napad na Železnike
-- partizanski odredi
- bitke i ratne operacije
    EDICIJA ZA POBEDU I SLOBODU:
     knjiga 2: Beogradska operacija : učesnici govore : okrugli sto 18. okt. 1984
     knjiga 3: Kninska operacija : učesnici govore : okrugli sto 1. dec. 1984
     knjiga 5: Mostarska operacija : učesnici govore : okrugli sto 13. februar 1985.
- ratna zbivanja po oblastima
    PETROVAC U NOB – ZBORNIK SJEĆANJA:
    Dragoslav Dimitrijević - Beli: NARODNI HEROJ DARINKA RADOVIĆ
- antifašistička borba u gradovima
    ZAGREB 1941-1945. – ZBORNIK SJEĆANJA:
- vazduhoplovstvo
- mornarica
- različite službe
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
   VEZE U NOB-u 1941-1945. – RATNA SEĆANJA
    knjiga 1
    SANITETSKA SLUŽBA U NOR-U, zbornik radova
- zločini