- dokumenti i knjige o drugom svetskom ratu na teritoriji Jugoslavije i povezanim zbivanjima
- arhivski fond:
- Nemački dokumenti sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington)
ukupno trenutno sadrži 84 kompletnih rolni sa ukupno 94175 listova dokumenata
- aktuelno:
- Pretraga kroz beleške uz nemačke dokumente sa mikrofilmova National Archive Washington (Documents from National Archive Washington - notes search)
search string 1:
search string 2:
Vojnoistorijski institut je početkom šezdesetih godina dobio od National Archive nemačke zaplenjene dokumetne koji se odnose na Jugoslaviju u obliku mikrofilmova. To je dovelo do značajnog skoka u kvalitetu istoriografskog istraživanja u Jugoslaviji. Oko 2.000 dokumenata je prevedeno i objavljeno u ediciji Zbornika Vojnoistorijskog instituta (takođe dostupnih na sajtu, videti linkove dole). Međutim, radilo se o redakcijskom izboru, a rolne su bile samo ograničeno dostupne iz tehničkih razloga, pa se često postavljalo pitanje reprezentativnosti i pouzdanosti. S obzirom da je danas dostupna velika masa originalnih nemačkih dokumenata iz WW2 u digitalnom formatu, i to ne u obliku nekog redakcijskog izbora, nego svi redom, u obliku kompletnih rolni, i s obzirom da interesovanje postoji, pravljenje neke vrste javnih beleški o sadržaju pojavilo se kao logična i korisna ideja koja može olakšati navigaciju i ubrzati pretragu. Ovaj posao je tek u začetku - na sajtu je trenutno dostupno ukupno 84 kompletnih rolni dokumenata, sa ukupno 94175 listova dokumenata, a broj beleški uz dokumente je trenutno svega 993 (dakle oko 1%) - ali nadamo se značajnom porastu s vremenom.
Beleške radi više istoričara, pa ima dosta stilskih i sadržajnih nedoslednosti. Neka imena navedena su u s-h obliku, a neka u nemačkom originalu, pa je stoga dobra ideja izbegavati dijakritike, ili ponoviti traženu reč u obliku sa i bez dijakritika. Pretraga kroz beleške radi tako što unesete traženu reč (ili deo reči) u jedno polje, a u drugo unesete alternativni oblik pisanja tog pojma, ili neki drugi pojam, i pritisnete dugme "traži!". Pretraga je "case sensitive", odnosno, ako reč u belešci počinje velikim slovom, a Vi je ukucate malim slovima, ta beleška neće biti uvrštena u rezultat. U rezultate će biti uvrštene sve beleške u kojima se nalazi bilo koja od unetih reči. Niz rezultata sa slikama odgovarajućih dokumenata će biti prikazan u novom tabu odnosno prozoru.
Par saveta: S obzirom na aktuelnost, najtraženiji su dokumenti koji se odnose na DM-četnike. Trenutno takvih beleški ima 430. Ako Vas npr zanimaju izveštaji o gubicima, njih u dokumentima ima veoma mnogo, ali su u beleškama slabije zastupljeni. Pri tome treba imati u vidu da se ponekad pojavljuju sa rečju "mrtvih", "mrtav", "poginuli", i varijantama, a ima ih priličan broj koji su obeleženi sa "KIA" - profesionalna deformacija istoričara rata .
- tekuće informacije
- nove knjige
- hronologija NOR-a: na današnji dan dan: mesec:
hronološki podaci za:
- Draža Mihailović

- grad Zagreb
- grad Split
- grad Trst
- Divizija Brandenburg
- 373. legionarska divizija
- 2. diverzantski bataljon NOVH
- 3. diverzantski bataljon NOVH
- Diverzantski bataljon GŠ NOV i PO za Vojvodinu
- 15. slovenačka divizija
- 1. slovenačka udarna brigada Tone Tomšič
- 13. slovenačka udarna brigada Mirko Bračič
- 19. slovenačka udarna brigada Srečko Kosovel
- 11. slovenačka udarna brigada Miloš Zidanšek

1941:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 30-08-1941 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 30-08-1941 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1941-8-30 - Kominterna donela odluku da partijska organizacija Makedonije ostane u sastavu KPJ, a ne da se pripoji BRP(k).
1941-8-30 - CK BRP(k) uputio Centralnom komitetu KPJ pismo u kome prihvata odluke Kominterne da partijska organizacija Makedonije ostane u sastavu KPJ. U istom pismu on traži da se kazna Satorovu ublaži, jer je smatra preoštrom.
1941-8-30 - Partizani Sreskog štaba za Birač i Planinska četnička grupa zauzeli Vlasenicu. Posada (delovi 4. domobranskog graničkog bataljona i mesni žandarmerijski vod) razbijena i delom zarobljena.
1941-8-30 - U rejonu s. Crnjelova (kod Bijeljine) jače ustaško-domobranske snage napale Bijeijinski NOP odred Podštaba Majevica. Odred se manjim delom održao u šumama uza Savu, dok se njegova glavnina 1. septembra prebacila preko r. Drine u Srbiju, gde je ušla u sastav Valjevskog NOP odreda (pod nazivom: Bijeljinska četa).
1941-8-30 - Kod s. Rastošnice (na putu Lopare-Zvornik) Majevički NOP odred Podštaba za Majevicu, posle višečasovne borbe, odbio napad čete domobrana iz Bijeljine. ojačane ustašama i milicionerima (ukupno 270, sa 2 topa i 4 mitraljeza). Ustaše su u s. Rastošnici ubile 35 a uhapsile 60 ljudi.
1941-8-30 - U Mrkonjić-Gradu, na inicijativu Oblasnog štaba za Bos. krajinu, formiran GNO odbor.
1941-8-30/31 - Između ž. st. Stambulčića i Korana (na pruzi Sarajevo-Višegrad) delovi Romanijskog NOP bataljona srušili most i voz.
1941-8-30 - MK SKOJ-a za Cetinje održao plenarni sastanak: pretresani su nedostaci i uspesi u proteklom periodu; doneti su zaključci o daljem radu i učvršćenju organizacija SKOJ-a.
1941-8-30 - PK KPJ za Crnu Goru, Boku i Sandžak uputio instrukciju svim okružnim i mesnim komitetima i članovima KPJ: svim snagama podizati moral i borbenost širokih narodnih masa; odluke Štaba NO gerilskih (partizanskih) odreda za Crnu Goru Boku i Sandžak, disciplinovano i energično sprovoditi u život; odmah pristupiti formiranju NO odbora na oslobođenoj teritoriji; partijski rad prilagoditi novonastaloj situaciji.
1941-8-30 - Deo Mokrečke partizanske čete izvršio neuspeo napad na karabinijersku stanicu na Turjaku (kod V. Lašče).
1941-8-30 - U s. Rudovcima (kod Lazarevca) delovi 1. šumadijskog NOP odreda onesposobili rudnik uglja.
1941-8-30 - Reorganizovan Podrinski NOP odred: formirani dva bataljona (Mačvanski i Pocerski) i jedna samostalna udarna četa. Odred ima preko 600 boraca (naoružanih puškama), 10 mitraljeza i 10 p. mitraljeza. Istog dana, povodom formiranja kvislinške vlade Milana Nedića, uputio proglas narodu Mačve, pozivajući ga u NOP odrede.
1941-8-30 - Posavski NOP odred, delom snaga, posle kraće borbe protiv nemačke policije, zauzeo Umku (kod Obrenovca), a delom napao nemačku i žandafmerijsku posadu u Ubu.
1941-8-30 - U s. V. Šiljegovcu (kod Kruševca) Rasinski NOP odred napao posadu žand. st., razoružao žandarme i zaplenio 8 pušaka.
1941-8-30 - Delovi Užičkog NOP odreda demolirali poštu u s. Kostojevićima i spalili opštinsku arhivu u s. Rogačici.
1941-8-30 - Delovi Pomoravskog NOP odreda upali u Senjski Rudnik (kod Ćuprije), zaplenili eksploziv i ostali materijal i porušili tri mosta.
1941-8-30 - U Sumrakovcu (kod Boljevca) delovi Boljevačkog NOP odreda razoružali posadu ž. st. i demolirali stanična postrojenja.
1941-8-30 - U Svrljigu Ozrenski NOP odred razoružao 8 žandarma, demolirao uređaje na ž. st. i u pošti zaplenio 200.000 dinara.
1941-8-30 - Na ulici u Novom Sadu grupa skojevaca sa sekretarom PK SKOJ-a za Vojvodinu na čelu, ubila poznatog policijskog agenta Lasla Kolču Laciku [Po drugom izvoru to je bilo sredinom avgusta.].
1941-8-30 - Kikindsko-mokrinski NOP odred oštetio železnički kolosek između Kikinde i s. Mokrina.
1941-8-30/31 - U s. Stolicama (kod Krupnja) Kolubarska četa Valjevskog NOP odreda napala nemačku posadu (40 vojnika) zarobila 11 vojnika a ostale prinudila da se povuku u Krupanj.
1941-8-30/31 - U blizini Čačka delovi Čačanskog NOP odreda porušili prugu.
1941-8-30/31 - Kod ž. st. Bresničića (kod Prokuplja) delovi Topličkog NOP odreda pokidali tt veze.
1941-8-30 - Naoružana grupa ljudi upala u opštinu glavičku i naredili da višak žita ne predaje vlastima. Iz kase uzeli novac i dali priznanicu.
1941-8-30 - Oružana masa ljudi došla u Senjski Rudnik i oterali radnike iz rudnika. Uzeli državne konje, spremu i jedan auto koji su ostavili kod železničke stanice i čuva ga njihova straža. Minirali tri železnička mosta, pokidali tel. žice. Uzeli jedna kola sa volovima.
1941-8-30 - Oko 20 naoružanih lica upalo u opšt. mirilovačku i prisutnim seljacima naredili pod pretnjom smrtne kazne da im se pridruže. Silom su odveli 8 lica i naredili da se 31. avgusta spreme još 22 lica koje su naređenje uputili opštini.
1941-8-30 - Grupa od 30 naoružanih ljudi upala u opštinu Glavicu i naredila da se višak žita ne predaje vlastima. Iz kase uzeli 800 dinara i izdali priznanicu.
1941-8-30 - U 19.30 u kom je momentu nastao prekid linije nepoznata naoružana lica podigla su u vazduh tri mosta na pruzi Vavilo Pasuljanske livade, opljačkali kase st. Senj. Rudnika, Ravnu Reku i uprave Senj. Rudnika. Saobraćaj samo moguć od Donje Ćuprije do Vavila do km 18. telegrafska i telefonska linija u prekidu od Senja do Ravne Reke.

1942:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 30-08-1942 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 30-08-1942 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1942-8-30 - Komandant Limsko-sandžačkih četničkih odreda Pavle Đurišić uputio četničkom komandantu sreza novovaroškog Vuku Kalajitoviću direktive za saradnju sa italijanskem divizijom -Venecijom-, kao i da prema muslimanima treba biti -krajnje odlučan- a prema komunistima voditi bespoštednu borbu do uništenja, obaveštavajući ga ujedno i o tome da je formiran četnički Sandžački korpus.
1942-8-30 - Vrhovni komandant NOP i DV Jugoslavije Josip Broz Tito uputio Operativnom štabu NOP i DV za Bos. krajinu uputstvo o učvršćivanju postignutih uspeha na širem području Mrkonjić-Grada i o pripremanju oslobođenja Jajca.
1942-8-30 - Član Organizacionog sekretarijata CK KPJ za neoslobođene krajeve Ivo Lola Ribar uputio PK KPJ za Srbiju pismo u kome iznosi primedbe na projekat njegove okružnice br. 4 u svetlosti direktiva CK KPJ i daje mu uputstvo za dalji rad.
1942-8-30 - Na položajima od Široke Kule do Vrepca italijanske snage, domobrani, ustaše i četnici iz Gospića napali delove Grupe NOP odreda za Liku. Posle žestokih borbi neprijatelj je u toku dana odbijen u polazni garnizon, ali je on uspeo da popali sela Ostrovicu i Ćukovac i opljačka letinu.
1942-8-30 - Blizu Capraga (na pruzi Sisak-Sunja) delovi Banijskog NOP odreda digli u vazduh nemački oklopni voz. Ranjeno je 25 nemačkih vojnika, a jedan je poginuo. Saobraćaj je bio obustavljen 15 časova.
1942-8-30 - U Srem. Mitrovici ustaška policija na zverski način pobila grupu od 200 ljudi dovedenih iz Šida.

1943:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 30-08-1943 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 30-08-1943 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1943-8-30 - Jedinice Crvene armije oslobodile Taganrog.
1943-8-30 - Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito obavestio Štab 1. bosanskog udarnog korpusa NOVJ o vojno-političkoj situaciji u pojedinim pokrajinama Jugoslavije i dao mu uputstva za rad po dolasku u istočnu Bosnu: uništiti četnike na tom području; likvidirati domobranska uporišta, a domobrane uvrstiti u svoje jedinice; težiti uništenju četnika na Romaniji i obuhvatiti Sarajevo sa severne strane; sprovesti mobilizaciju i posvetiti punu pažnju vojno-političkom vaspitanju u jedinicama; pozadinske baze i ustanove postavljati daleko od puteva; 16. udarnu diviziju NOVJ staviti pod svoju komandu; održavati stalnu vezu sa partizanskim snagama u Sremu itd.
1943-8-30 - Vrhovni komandant NOV i POJ Josip Broz Tito naredio Štabu 2. bosanskog udarnog korpusa NOVJ da svoja dejstva usmeri na komunikacije u dolini r. Une.
1943-8-30 - Deseta krajiška udarna brigada 4. udarne divizije NOVJ i Glamočko-livanjski NOP odred napali Livno, ali napad nije uspeo zbog velike nadmoćnosti posade (Štab ustaške 5. brigade sa prištapskim delovima, 1. i 7. bataljonom i glamočkom milicijom).
1943-8-30 - U s. Trnavi (kod Bijeljine) počeo izlaziti list -Oslobođenje-, organ Zemaljskog odbora NOP-a (kasnije NOF-a) Bosne i Hercegovine.
1943-8-30/31 - Šesta istočnobosanska i Majevička udarna brigada sa Ozrenskim NOP odredom 17. udarne divizije NOVJ, zauzeli Gračanicu uništivši 80 feldžandarma i razoružavši 34 žandarma, 60 milicionera i 150 četnika. Veći deo četnika i milicionera je stupio u Majevičku brigadu.
1943-8-30/31 - U Vitezu (na pruzi Travnik-Lašva) šest bataljona 5. udarne divizije NOVJ napalo posadu. Spaljeni su vojni magacini i ž. st. Ostatak 3. diviziona domobranskog 1. konjičkog puka održao se u upravnoj zgradi Impregnacije ž. pragova do dolaska delova nemačke 369. legionarske divizije. Poginula su 4, ranjeno je 8 i zarobljeno je 129 domobrana.
1943-8-30 - Između Vinkovaca i Brčkog delovi 2. sremskog odreda NOV i PO za Vojvodinu minirali prugu i uništili teretni voz od 14 vagona.
1943-8-30/31 - U rejonu Crvenog Kamena (kod Ludbrega) delovi Kalničkog NOP odreda se prebacili preko r. Drave i napali mađarsku pograničnu stražu, te ubili 1 podoficira i zarobili 2 vojnika.

1944:
nemačke divizije na teritoriji Jugoslavije na dan 30-08-1944 (crveno):
704. pešadijska divizija * 714. pešadijska divizija * 717. pešadijska divizija * 718. pešadijska divizija * 42. lovačka divizija * 100. lovačka divizija * 104. lovačka divizija * 114. lovačka divizija * 117. lovačka divizija * 118. lovačka divizija * 1. brdska divizija Vermahta * 98. pešadijska divizija * Divizija Brandenburg * 1. SS oklopna divizija Telesna garda Adolfa Hitlera * 4. SS policijska oklopna grenadirska divizija * 7. SS divizija Prinz Eugen * 11. SS oklopna grenadirska divizija Nordland * 13. SS divizija Handžar * 14. SS divizija Galizia * 21. SS divizija Skenderbeg * 1. kozačka divizija Vermahta * 2. kozačka konjička divizija * 113. pešadijska divizija * 22. pešadijska divizija * 41. tvrđavska divizija * 44. pešadijska divizija * 71. pešadijska divizija * 181. pešadijska divizija * 188. brdska divizija * 162. pešadijska divizija (Turkestanska) * 173. rezervna divizija * 187. rezervna divizija * 237. rezervna divizija * 264. pešadijska divizija * 297. pešadijska divizija * 342. pešadijska divizija * 367. pešadijska divizija * 371. pešadijska divizija * 369. legionarska divizija (vražja) * 373. legionarska divizija Tiger * 392. legionarska divizija (plava) * Divizija Stefan * Divizija Böttcher

gradovi slobodne teritorije u teritoriji Jugoslavije na dan 30-08-1944 (crveno):Poreč * Rovinj * Pazin * Labin * Rijeka * Novo Mesto * Metlika * Senj * Vojnić * Karlobag * Vrginmost * Koprivnica * Glina * Gospić * Čazma * Cazin * Korenica * Bihać * Zadar * Udbina * Virovitica * Gračac * Daruvar * Prijedor * Pakrac * Bosanski Petrovac * Sanski Most * Drvar * Šibenik * Bosansko Grahovo * Slavonska Požega * Banja Luka * Trogir * Glamoč * Jajce * Split * Livno * Teslić * Sombor * Bosanski Šamac * Bugojno * Doboj * Travnik * Subotica * Imotski * Tuzla * Bijeljina * Mostar * Zvornik * Sarajevo * Novi Sad * Sremska Mitrovica * Vlasenica * Ruma * Šabac * Zrenjanin * Foča * Gacko * Dubrovnik * Bileća * Valjevo * Trebinje * Beograd * Pančevo * Pljevlja * Užice * Prijepolje * Nikšić * Aranđelovac * Smederevo * Čačak * Cetinje * Požarevac * Bijelo Polje * Podgorica * Kragujevac * Kraljevo * Berane * Vrnjačka Banja * Novi Pazar * Kruševac * Bor * Negotin * Zaječar * Niš * Knjaževac * Leskovac * Debar * Vlasotince * Vranje * Skoplje * Kičevo * Prilep

hronologija događaja:
1944-8-30 - Snage Crvene armije iskrcale se u Konstancu (u Rumuniji).
1944-8-30 - Predsednik NKOJ-a i vrhovni komandant NOV i POJ maršal Jugoslavije Josip Broz Tito uputio poziv [Pre toga poziva upućivano je još nekoliko sličnih poziva.] svim hrvatskim i slovenačkim domobranima, četnicima i pripadnicima drugih neprijateljskih oružanih formacija da napuste okupatora i pređu na stranu NOVJ. U pozivu se izjavljuje da će svi oni koji se posle 15. septembra 1944. zateknu u kvislinškim vojnim formacijama biti izvedeni pred ratni sud i kao izdajnici naroda kažnjeni najstrožijom kaznom.
1944-8-30 - Vrhovni komandant NOV i POJ maršal Jugoslavije Josip Broz Tito naredio Štabu 3. udarnog korpusa NOVJ: sa glavninom snaga pristupiti čišćenju Posavine i Semberije; podređene jedinice postaviti tako da mogu brzo preći preko r. Drine ako to situacija bude zahtevala; sa istim snagama može se potom resiti i zadatak na području Sarajeva ako to bude trebalo.
1944-8-30 - Odlukom VŠ NOV i POJ od celokupne artiljerije na o. Visu, formirani su Artiljerijska grupa 8. korpusa, Grupa pozicijske artiljerije i Školski dopunski divizion (ovim je rukovodilo Artiljerijsko odelenje VŠ).
1944-8-30 - U rejonu Han-Kola (kod Banje Luke) 15. krajiška udarna brigada 39. divizije NOVJ odbila napad jačih četničkih snaga, nanela im gubitke od 11 mrtvih i 16 ranjenih i zaplenila 6 pušaka, 1 automat i 400 metaka. Gubici 15. brigade: 3 mrtva i 4 ranjena borca.
1944-8-30 - Jedinice 5. proleterske (crnogorske) udarne brigade 3 udarne divizije NOVJ napale na Berane (sada: Ivangrad), gde se nalazilo oko 1500 pripadnika muslimanske milicije i nešto četnika. Posle oštre borbe one su grad oslobodile a neprijatelja odbacile prema Rožaju i Pešteru.
1944-8-30 - Jedinice 5. proleterske (crnogorske) udarne brigade 3. udarne divizije NOVJ oslobodile Andrijevicu.
1944-8-30 - Između s. Gradeca i s. Prikraja (na pruzi Zagreb-Križevci) delovi 3. diverzant skog bataljona 10. korpusa NOVJ miniranjem srušili dva neprijateljska transportna voza. Uništeno je 16 vagona i 1 lokomotiva a 1 lokomotiva je oštećena.
1944-8-30 - U rejonu s. Morana (blizu Skoplja) 3. makedonska NOU brigada, sa 280 bivših političkih zatvorenika, oslobođenih iz zatvora u s. Idrizovu (kod Skoplja), naišla na zasedu bugarskih artiljerijskih delova. Posle kraće borbe probila se ka s. Ramni Gaber. Imala je 2 poginula i 2 ranjena borca. Zaplenila je mitraljez i oko 10 konja i uništila 3 topa.
1944-8-30 - U rejonu s. Vinice (blizu Kočana) formiran Strumički i Plačkovički NOP odred.
1944-8-30 - Četvrta makedonska NO brigada zauzela s. Vinicu, razbivši oko 40 bugarskih policajaca i zaplenivši 30 pušaka. Kada je neprijatlju pristiglo pojačanje iz Kočana, ona se povukla ka s. Gradecu.
1944-8-30/31 - Jedanaesta makedonska NO brigada napala bugarsko obezbeđenje ž. st. Glišić (blizu Kumanova) i posle kraće borbe zauzela i zapalila stanicu. Ona je, sem toga, porušila 8 skretnica i prugu na dužini od oko 150 m, oštetila 1 lokomotivu i spalila 3 vagona. Brigada je imala 1 poginulog borca.
1944-8-30/31 - Kod s. Blaca (blizu Tetova) 1. kosovsko-metohijsku NOU brigadu napale jake snage balista. Neprijatelj nije uspeo da ovlada selom. Brigada je u toku noći produžila pokret preko Suve gore za s. Grgurnicu.
1944-8-30 - U s. Pređama (kod Postojne), od 1. bataljona 16. slovenačke brigade -Janko Premrl Vojko- 31. divizije NOVJ, formiran Jeseničko-bohinjski NOP odred 9. korpusa NOVJ. On se prebacio na svoje operativno područje u. rejon Bohinja.
1944-8-30 - U Vuzenici (kod Dravograda) 1. slovenačka udarna brigada -Tone Tomšič- 14. divizije NOVJ napala nemačko policijsko uporište, ali je posle dvočasovne borbe, zbog jakog fortifikacijskog uređenja uporišta i zbog pristiglog pojačanja iz Dravograda, morala obustaviti dalje napade, iako je već bila prodrla u varošicu.
1944-8-30 - Jedinice 24. divizije NOVJ napale Leskovac. Grad su branili četnici, pripadnici SDS i RZK i nemački vojnici (ukupno oko 4000), ojačani sa desetak tenkova i artiljerijom. Posle tročasovne borbe jedinice 24. divizije su prodrle na periferiju grada, ali su se, zbog snažnog otpora neprijatelja, povukle. Neprijatelj je imao oko 40 mrtvih. Gubici 24. divizije: 8 mrtvih i 26 ranjenih boraca. Zaplenjena su 2 minobacača i desetak pušaka.
1944-8-30 - U širem rejonu Aleksandrovca 2. krajiška udarna brigada 17. udarne divizije NOVJ napala četničke snage i proterala ih ka r. Z. Moravi. Četnici su imali oko 40 mrtvih i veći broj ranjenih. Brigada nije imala gubitaka.
1944-8-30 - Kod s. Rataja (blizu Kruševca) delovi 1. krajiške udarne brigade 5. udarne divizije i 4. srpske udarne brigade 21. udarne divizije NOVJ razbili leteću brigadu četničkog Rasinskog korpusa i delove četničkog 2. kosovskog korpusa i proterali ih preko r. Z. Morave. Četnici su imali 40 mrtvih, više ranjenih i 27 zarobljenih. Gubici jedinica NOVJ: 3 ranjena borca.
1944-8-30 - U bazi blizu s. Elemira (kod Zrenjanina) nemačke poterne i policijske jedinice, jačine oko 500 vojnika, opkolile i blokirale grupu od 34 borca 5. banatskog NOP odreda. Boreći se do poslednjeg metka, svi su ovi borci poginuli (poslednji su izvršili samoubistvo bombom). Neprijatelj je imao 30 poginulih i 10 ranjenih vojnika.
1944-8-30 - Kod s. Belegiša (blizu Stare Pazove) 4. bataljon 6. vojvođanske NOU brigade prebačen preko Dunava u Banat radi rasplamsavanja borbe u južnom Banatu.
1944-8-30/31 - Na položajima s. Burađa - s. Ojkovica (kod Nove Varoši) 1, 2. i 3. bataljon 3. proleterske (sandžačke) udarne brigade i 4. bataljon 4. sandžačke udarne brigade 37. udarne divizije NOVJ izvršili napad na oko 500 vojnika nemačke legije -Krempler- i, posle kraće borbe, odbacili ih prema s. Amzicima. Neprijatelj je imao oko 100 mrtvih i ranjenih, a jedinice 37. divizije - 3 poginula i 26 ranjenih boraca.









- dokumenti

- originalna nemačka i saveznička dokumentacija
KRIEGSTAGEBUCH DES OBERKOMMANDOS DER WEHRMACHT
   BAND I.: 1940-1941.
  ► BAND II.: 1942.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND III.: 1943.
     ERSTER HALBBAND
  ► BAND IV.: 1944-1945.
     ERSTER HALBBAND

    nekoliko vodiča kroz nemačke zaplenjene dokumente (iz NARA publikacije T733)
- National Archives and Records Administration, US, German documents
    T78, Roll 414 (delovi) - Zbirka dokumenata Vrhovne komande armije (Oberkommando des Heeres) - prikazi armijskih snaga i gubitaka po armijskim grupama
    Himmler file - Drawer # 6 - Folder # 232 (Handschar Division) T175 roll 70
    T354, Roll 606 - Zbirka dokumenata II SS oklopnog korpusa jun-decembar 1943 (II. SS-Panzerkorps, Juni-Dezember 1943)
    T501, Roll 255 - Zbirka dokumenata okupacionih komandanata na Balkanu 1944.
 
- sh dokumenti i prevodi

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom I - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U SRBIJI
    KNJIGA 1 - BORBE U SRBIJI 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. TOM II - DOKUMENTI VRHOVNOG ŠTABA NOV I POJ
    KNJIGA 1 - BILTENI VRHOVNOG ŠTABA

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom III - dokumenti NOVJ - BORBE U CRNOJ GORI
    KNJIGA 1 - godina 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom IV - dokumenti NOVJ - BORBE U BOSNI I HERCEGOVINI
    KNJIGA 1 - maj-septembar 1941.

ZBORNIK DOKUMENATA I PODATAKA NOR-a. tom V - DOKUMENTI NOVJ - BORBE U HRVATSKOJ
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VI - BORBE U SLOVENIJI
    KNJIGA 1 - 1941.

ZBORNIK NOR-a. tom VII - BORBE U MAKEDONIJI
    KNJIGA 1 - juli 1941-septembar 1943.

ZBORNIK NOR-a. tom VIII - DEJSTVA NA JADRANU
    KNJIGA 1 - juli 1942-januar 1944.

ZBORNIK NOR-a. tom IX - DOKUMENTI ORGANIZACIJA KOMUNISTIČKE PARTIJE
    KNJIGA 1 - avgust 1941-avgust 1942.

ZBORNIK NOR-a. tom X - JUGOSLOVENSKO RATNO VAZDUHOPLOVSTVO U NARODNOOSLOBODILAČKOM RATU
    KNJIGA 1 - maj 1942-februar 1945.

ZBORNIK NOR-a. tom XI - OPERACIJE JUGOSLOVENSKE ARMIJE 1945.
    KNJIGA 1 - PRVA ARMIJA, 1. mart-15. maj 1945.




ZBORNIK NOR-a. tom XV, DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE
    knjiga 1 - DOKUMENTI O UČEŠĆU HORTIJEVSKE MAĐARSKE U NAPADU I OKUPACIJI JUGOSLAVIJE

ZLOČINI NA JUGOSLOVENSKIM PROSTORIMA U PRVOM I DRUGOM SVETSKOM RATU - ZBORNIK DOKUMENATA: tom I, ZLOČINI NDH
    knjiga 1: godina 1941.

NARODNOOSLOBODILAČKA BORBA U DALMACIJI 1941-1945. ZBORNIK DOKUMENATA
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 4: listopad-prosinac 1942.
    knjiga 6: travanj-lipanj 1943.
    knjiga 7: srpanj-kolovoz 1943.
    knjiga 8: rujan-listopad 1943.

SJEVEROZAPADNA HRVATSKA U NARODNOOSLOBODILAČKOJ BORBI I SOCIJALISTIČKOJ REVOLUCIJI 1941-1945, GRAĐA
    knjiga 1: godina 1941.

HISTORIJSKI INSTITUT SLAVONIJE: GRAĐA ZA HISTORIJU NARODNOOSLOBODILAČKOG POKRETA U SLAVONIJI
    knjiga 1: godina 1941.
    knjiga 2: siječanj-lipanj 1942.
    knjiga 3: srpanj-prosinac 1942.
    knjiga 9: 16 studeni-31. prosinac 1943.



ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOÐENJA BOSNE I HERCEGOVINE
    KNJIGA 1 - 1943. I 1944. GODINA

Institut za historiju radničkog pokreta Hrvatske: ZEMALJSKO ANTIFAŠISTIČKO VIJEĆE NARODNOG OSLOBOĐENJA HRVATSKE –zbornik dokumenata
    1944 (od 10. svibnja do 31. prosinca)
BIBLIOTEKA

- knjige


Italija


Drugi svetski rat u Jugoslaviji

- posebno
    FOTOGALERIJA   -   nove slike  
    
    
    
    

- knjige savezničkih autora
- knjige nemačkih autora
- knjige domaćih autora
    Dušan Lukač: TREĆI RAJH I ZEMLJE JUGOISTOČNE EVROPE:
-o ustanku
-ndh
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
- o četnicima Draže Mihailovića
- jedinice NOV I POJ
-- brigade
    Slobodan Špegar Špego: ILUSTROVANA MONOGRAFIJA PRVE KRAJIŠKE BRIGADE
        
        
        
        
-- divizije i korpusi
    Lado Ambrožič-Novljan: PETNAJSTA DIVIZIJA
        

Žužemberška operacija
        

Wolkenbruch II
        

Boj za Žužemberk od 1. do 4. maja 1944
        

Sovražnikov vdor v Belo krajino od 13. do 15. novembra 1944
    Stanko Petelin: ENAINTRIDESETA DIVIZIJA
        

Nemška ofenziva *Traufe*
        

Rušenje proge Rakek-Postojna-Košana
        

Osvobajanje Bohinja in blejske kotline
        

Napad na Železnike
-- partizanski odredi
- bitke i ratne operacije
    EDICIJA ZA POBEDU I SLOBODU:
     knjiga 2: Beogradska operacija : učesnici govore : okrugli sto 18. okt. 1984
     knjiga 3: Kninska operacija : učesnici govore : okrugli sto 1. dec. 1984
     knjiga 5: Mostarska operacija : učesnici govore : okrugli sto 13. februar 1985.
- ratna zbivanja po oblastima
    PETROVAC U NOB – ZBORNIK SJEĆANJA:
    Dragoslav Dimitrijević - Beli: NARODNI HEROJ DARINKA RADOVIĆ
- antifašistička borba u gradovima
    ZAGREB 1941-1945. – ZBORNIK SJEĆANJA:
- vazduhoplovstvo
- mornarica
- različite službe
    NEMAČKA OBAVEŠTAJNA SLUŽBA U OKUPIRANOJ JUGOSLAVIJI, interna publikacija III odeljenja UPRAVE DRŽAVNE BEZBEDNOSTI
   VEZE U NOB-u 1941-1945. – RATNA SEĆANJA
    knjiga 1
    SANITETSKA SLUŽBA U NOR-U, zbornik radova
- zločini